31.10.2008

Yeni Anket: "Cloud Computing" Terimi Türkçe'de Nasıl Kullanılmalı?

Cloud Computing” çok bilgisayarın işlemci ve hafıza güçlerinin bir arada uyum içinde kullanılması anlamına geliyor. Çok yüksek trafikli web servislerin ihtiyacı olan yüksek performans farklı makinelerin birbiriyle uyum içinde ağlı bağlı çalışmasıyla sağlanabiliyor. Bu “Cloud Computing” denilen kavram artık bir web trendi olarak belirginleşmeye başladı. Amazon (Elastic Compute), Google, Microsoft (en son Azure), IBM, ve daha bir çok şirket “Cloud Computing” servislerini birer birer yarışa sokuyorlar. Bu hızla beliren pazarda bazıları oyuncu bazıları seyirci kalıyor, Türkiye’de ise önce kavramı çözmek önemli.

Türkiye’de de “Cloud Computing” ihtiyacı var, bir yanda milyonlarca kullanıcıya hizmet veren uygulamalar giderek artarken, diğer yanda böyle servisler vermeye eğilimli barındırma / veri merkezi şirketleri gelişiyor. Ancak bu kavramı Türkçe’de nasıl kullanıcaz?

İşlem küme? Kümesel işlem? İşlemci bulutu? Bulutta işlem? Bizim aklımıza gelenler bunlar, bu konuda bir anket yapıp ilgilenenlerin fikrini alalım istedik. Başka öneriniz varsa yorumlara ekleyin.

* Yukarıdaki görsel Internet haritasından bir kesit (2005).

Etiketler

, , , , , ,

Geri beslemeler (Trackback)

Trackback Adresi
  1. Düğümküme » Anket Sonuçları: “Cloud Computing” Terimi Türkçe’de Nasıl Kullanılmalı?

35 Yorum

  1. Eren Emre Kanal

    Benim aklıma gelen “bulutsal işlem”.

  2. Uğur Aydoğdu (jnbn)

    Gerek Ingilizce karşılık gerekse Türkçe anlam ifade etmesi açısından, \"Kümesel Hesaplama\" demenin iyi olacağını düşünüyorum.

  3. ozgur alaz

    ‘uzaktan işlem’ gelıyo aklıma

  4. Ayça T

    “bulut ağı”
    “işlem ağı”

  5. Burak Yiğit Kaya

    “Bulutsal İşlem” ya da “Kümesel Hesaplama” her ne kadar anlamı karşılasa da çok doğal, hoş gelmiyor kulağa nedense. “Dağıtık İşlem”i önersem çok mu ayrılıkçı olmuş olurum? :)

  6. Hasan Yılmaz

    İlk akla gelen (tarafından da önerilmiş olan) ‘bulutsal işlem’.

  7. Yusuf İBİLİ

    İşlem Bulutu ve Kümesel İşlem benim sıcak baktığım isimler.

  8. Umut Uygar

    \"gökişlem\" diyorum ben. uğraşmayalım, tek kelime olsun da herhangi bir kelime olabilir.

  9. Onur Subaşı

    Bulut bilgi işleme

    http://www.bthaber.com.tr/yazar_sayfalari_bireysel.phtml?yazi_id=670000205

  10. Ahmet

    Yusuf ibili arkadaşın dediği gibi bende İşlem bulutu demek isterdim hem pratikte hoşbişey olmalı ismi bilgisayar gibi pratik ve dilehoş gelmeli derim bence

  11. ali

    cloud\’un ingilizce karşılıklarından birinin \"küme\" olduğunu gözönüne alırsak \"bulut\" sözcüğüne takılmamak gerekir diye düşünüyorum ve oyumu kümesel işlem\’e veriyorum.

  12. gizli

    computing kelimesi icin oturmus bir kelime var. tekerlegi yeniden kesfetmeye gerek yok. computing –> hesaplama
    gelelim “cloud” kısmına. burada “bulut” kelimesi ilk akla gelecek çeviri. ama “cloud computing” tamlamasında “cloud” bir sıfat gibi kullanılmış. Türkçe’de boyle bir isimden sıfat yapma mekanizması çalışmıyor. “bulut hesaplama” denilirse bulutların hesaplanması anlamı çıkar. yani bulut kelimesine ek yaparak anlamın duzeltilmesi gerekli. or: bulut halinde hesaplama / bulut olarak hesaplama / bulutsu hesaplama gibi.

  13. arikan

    gökişlem şu anda kadar duyduğum en ilginç isim

  14. Emre Erkan

    Türkçe karşılıktan önce kavramı tam olarak anlamalıyız bence. Çünkü ilk cümlede yapılan açıklama Grid Computing açıklaması. Vikipedi makalesinde de Comparisons bölümünde iki kavramın kolayca karıştırıldığından bahsedilmiş.

    Cloud Computing terimindeki “Cloud” kabaca interneti tarif ediyor. (ki bu çıkarım da internetin network diyagramlarında bulut şeklinde bir gösterimi olmasından kaynaklanıyor.) Türkçe bir karşılık bulunacaksa bunun da dikkate alınması gerektiğini düşünüyorum.

    Konuyla ilgili daha önce gözüme çarpan bir kaç yazı vardı;

    http://www.siberkultur.com/?q=cloud-computing
    http://www.computerworld.com.tr/cloud-computing-cok-mu-abartildi-detay_562.html

  15. oktay

    illa ki ‘bulut’ kelimesini karşılamak için ‘cloud’ u kullanmak gerekmiyor .’Bulanık Hesaplama’ veya ‘Bulanık İşleme’ ilk aklıma gelenler..gerçi ‘fuzzy’ terimiyle karıştırılma ihtimali var biraz sanki :).

  16. ugur

    ve bthaber’deki kullanim cok basarili. bence fikri en iyi veren ceviri “bulut(ta) bilgi isleme” gibi.

    computing’i tek basina hesaplama olarak almak dogru degil. calculating ile karisiyor. burada dogrudan bilgisayari ve bilgi teknolojilerini ima etmek onemli.

    bi de “kumesel” kelimesi niye bu kadar one cikti onu hic anlamadim.

  17. onur gunduz

    bulut da hiç olmuyor ya hakkı bulut gibi xd

  18. Furkan Turan

    “Dış Güçler” diyesim geliyor benim.

  19. Mustafa A. Temel

    Teknik olarak çeviride anlam çevirisi esastır, yoksa “piliç çevirme” “chicken translate” olarak karşımıza çıkar. Dilimize yapılan çevirilerin ise ek bir özelliği daha vardır ki Türkçe’nin yapısından ileri gelir. Kelimeyi ya da terimi ilk kez duyanlar bile kök yapısına bakarak genel bir çıkarımda bulunabilirler (“-lük” ekinin eklendiği kök kelimeye eklenen / koyulan bir nesne oluşunu açıkladığı gibi. ör: alt / altlık, göz / gözlük gibi; dolayısıyla “gözlük” kelimesini ilk kez duyan biri bile göze koyulan / takılan bir nesne olduğunu “lük” ekinden çıkarabilir).

    Dolayısıyla “cloud computing” için “bulut X” çevirisi yanlış olacaktır (“gizli” arkadaşımızın bu noktada yeterli bilgiyi vermiş olduğunu düşünüyorum). Kaldı ki çevirinin özgün terimi birebir karşılamasa dahi gönderme yapması esas olmalıdır. Bu anlamda “bulut” terimi “cloud computing” terimini bilmeyenlere içeriği doğru aktaramayacağını, en iyi terimin “dağınık işleme” civarında olacağını söyleyebilirim.

    Civarında derken “dağınık” kelimesine takılmamak gerekir demeye çalıştım. “Dağınık / dağıtılmış / kümelenmiş / parçalaştırılmış / bölümlendirilmiş / çoklu işlenmiş” gibi terimler ifade edilmeye çalışılmıştır. “Computing” içinse aklıma daha çok “süreçlendirme” terimi geliyor. Hem bilgisayar dünyası için yeterince özdeş, çağırışım yaptırıcı; hem de başka konularda kulağımıza çalınmıyor. Sanırım “ağ işlemesi – dağıtılmış süreçlendirme” gibi terimler çok daha net ve doğru olacaklardır.

    Ek olarak Ayrıca bu sayfada bulunan herkese bu terimi dilimize doğru kazandırma sorumluluğunu hissettikleri için teşekkür ederim.

    Saygılarımla

  20. onur gunduz

    Mustafa bey dediklerinize aynen katılıyorum, ama işlemin dağıtık olması o işleme ‘cloud computing’ dememize yeterli olmuyor. O dağıtık işleme cloud computing diyebilmemiz için o işlemin Internet üzerinden yapılıyor olması gerekiyor. Mesela bir cloud computing projesi örneği olarak SETI gösterilebilir.. Bu açıdan bakınca ‘dağıtık işlem’, ‘dağınık işlem’, ‘küme işlem’ pek doğru değil. Zira hiçbirisi işlemin “Internete özel” olduğu bilgisini vermiyor.

  21. Emre Erkan

    @onur gunduz, SETI örneğiniz grid computing denen başka bir yapı. Daha önceki yorumumu pek kimse okumadı sanırım. Kavrama Türkçe karşılık bulmadan önce ne anlama geldiğini tam olarak anlamalıyız…

  22. gizli

    şimdi biraz dahakafa yordum ve”bulutta” hesaplama/işleme

    Sonuc olarak bu tamlama ilei anlatılmak istenen veri üzerindeki asıl çalışmanın bulut ile temsil edilen INTERNET içerisinde bir yerlerde yapıldıgı. Turkce’de bir seyin yapıldığı yeri ismin de-halini kullanarak ifade ediyoruz. Bu işlemde INTERNET”te yapıldıgına gore

    BULUTTA HESAPLAMA/ISLEME vs. olmalı.

  23. onur gunduz

    emre bey SETI örneğim bir cloud computing örneğidir (ref: http://en.wikipedia.org/wiki/Cloud_computing) (ctrl+f ye basip seti yaziniz)

    teknik olarak SETI bir grid computing örneği de olabilir tabi. ama cloud computing in de en baba örneğidir.

    bence de sizin dediğiniz gibi terim bulmadan önce kavramları iyi anlamalıyız, böyle gereksiz yorumlarda da bulunmamalıyız.

  24. Emre Erkan

    Sırf makalenin içinde geçiyor olması öyle olduğu manasına gelmiyor. Keşke gereksiz yorum demeden önce biraz daha dikkatli okusaydınız. Sanırım benim yorumumumun sonundaki cümleyi kişisel algıladınız ve o yüzden böyle agresif bir tutum sergilediniz.

    Some successful cloud architectures have little or no centralised infrastructure or billing systems whatsoever including peer to peer networks like BitTorrent and Skype and volunteer computing like SETI@home.

    SETI@home’dan volunteer computing olarak bahsedilmiş, cloud computing’in en baba örneği olarak değil…

  25. Emre Erkan

    Üstteki yorumu sabah işe gitmeden önce yazdım. Yolda da konu üzerinde epey düşündüm, dilim döndüğünce konusu geçen kavramları anlatmaya çalışacağım.

    Grid Computing: Birden çok bilgisayarın ve/veya sistemin bir omurga üzerinde güçleri birleştirilerek belirli iş ya da işleri yapmak üzere kurgulanmasıdır. Tüm güç birleştirilip tek bir iş üzerine de yoğunlaştırılabilir, bir çok iş üzerine de yoğunlaştırılabilir ya da sistemin belirli bölgeleri belirli işleri yapacak şekilde kurgulanabilir. Örnek vermek gerekirse, çok detaylı bir 3 boyutlu sahneyi render etmek için tek bir makina yerine işin daha çabuk bitmesi için çift makina kullanabilirsiniz. Bu da bir grid computing örneğidir.

    Volunteer computing: Belirli iş ya da işlerin tamamlanması için gönüllü olarak bireylerin katılması ile oluşan dağıtık yapıdır. Bu dağıtık yapı grid computing’in aksine işlem gücünü tek bir yerde toplamaya izin vermez/veremez. İnsanların bilgisayarlarının işlemci gücü ya da depolama alanlarını kullandırarak katkıda bulundukları SETI projesi bunun en güzel örneklerinden biridir.

    Cloud computing: Internet üzerinde bulunan servislerin bir ya da bir kaçını kullanarak belirli bir işi gerçekleştirmeye verilen isimdir. Google Servisleri üzerinden örnek verirsek, Gmail hesabınıza gönderilen bir e-postada bulunan bir dokümanı Google Docs ile açıp işlemek, e-postadaki randevuyu Google takvime kaydetmek, Google Spreadsheets ile e-postada geçen iş ile ilgili hesap işlemlerini yapmak vs vs. Vikipedi makalesindeki ilk paragraftaki tanım kabaca şu şekildedir;

    Cloud computing internet-tabanlı (“bulut”) geliştirme ve bilgisayar teknolojisi kullanımı(“computing”)dır. Bulut Internet için kullanılan bir metafor (Bilgisayar ağ diyagramlarında Internet’in gösterim şekline dayanarak) ve gizlediği karmaşık yapının çıkarımıdır. BT-ilişkili yeteneklerin servis olarak kullanıma sunulduğu, kullanıcıların teknolojik servislere, servisin altyapısı hakkında bilgi sahibi olmadan, uzmanı olmadan ve hatta yeterli bilgi sahibi olmadan, Internet üzerinden ulaştığı(“bulutun içinde”) teknoloji kullanımıdır. 2008 yılında IEEE Internet Computing tarafından yayınlanan bir yazıda “Cloud Computing, bilginin kalıcı olarak Internet sunucularında saklandığı, geçici olarak istemcilerde (masaüstü sistemler, eğlence merkezleri, tablet bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlar, duvar bilgisayarları, el cihazları, sensörler, monitörler vb.) tampon belleğe alındığı bir modeldir.” şeklinde tanımlamıştır.

    Umarım kavramları anladığım kadarıyla sizlere de aktarabilmişimdir.

  26. arikan

    Herkesin aklına başına sağlık, iyi fikirler var burada, öncelikle Türkçe bir karşılık bulurken ilkelerimiz şöyle sanırım:

    1. Birebir kelime çevirisi yapmadan anlamı karşılaması
    2. Söylenirken ağza oturması
    3. Türkçe’nin yapısına uygun olması

    Karşılık aradığımız kavram “cloud computing”, çok bilgisayarın bir arada uyum içinde iş yapması.

    “işlem” kelimesinin esas olduğunu görüyorum, zira soru şu => bilgisayar ne yapar? Bilgisayar iş yapar. “Hesaplamak” da “bilgi saymak” da iş altında. “Süreç” veya “süreçlendirme” yetersiz çünkü öncelikle zaman geçmesi belirtiliyor, ortada bir algoritma çalıştığının altını çizmiyor. “El işi” sözünü babannem de dört yaşındaki kardeşim de anlar duyar duymaz. İş kökü işlem işlemci işleme işçi diye çoğalarak zenginleşiyor. Bunlar Türkçe okur yazar herkes için açık sanırım.

    “bulut” kelimesi doğrudan çeviri olması dışında güçlü bir anlam ifade etmiyor bence.

    “ağ” kelimesi temel yapıyı tarif ediyor ancak zaten ağ üzerine kurulu “birarada iş yapma ve geniş ölçekte çalışma” kavramını açıklamaya çalıştığımızdan yetersiz kalıyor.

    “dağıtık” kelimesi ağ veya ağlı demek gibi temel yapıyı belirtiyor. Nitekim dağıtık kelimesini “merkezi” veya “çok merkezli” ile beraber bir ağ topolojisi ismi olarak kullanıyoruz. Yine üzerine kurduğumuz bu kavramını açıklayamıyor.

    “küme” kelimesi toplanma, bir araya gelme anlamına geliyor. Ağ kelimesine göre bir adım daha etkin. Genelde ağlı sistemlerde ve bilgisayar biliminde kullanılan bir terim, mesela analiz yaparken “clustering”, veya ağ içinde “cluster”.

    Cloud Computing internet üzerinde mi gerçekleşiyor?

    Her ne kadar “cloud computing” internet üzerinde gerçekleşiyor gibi gözükse de mevcut sistemlere baktığımızda web uygulamalarının “cloud computing”e sadece eriştiğini görüyoruz. Halbuki “cloud computing” kapalı kapılar ardında mesela Google bilgisayar tarlasında, Amazon’un onbinlerce bilgisayarları üstünde gerçekleşiyor. Küresel anlamda internet sadece bu kaynağa erişim için kullanılıyor. Dolayısıyla internet kelimesi ile “cloud computing” kavramının doğrudan bir ilişkisi yok. O zaman bu olay bilgisayar ağı üzerinde gerçekleşiyor, ama tüm bilgisayarlar üzerinde değil, tüm içinde belli bilgisayar kümeleri üzerinde gerçekleşiyor diye düşünebiliriz.

    Bunlar doğrultusunda “kümesel işlem” anlamı karşılaması, ağza oturması, ve Türkçe yapısına uyumuyla bana mantıklı geliyor.

  27. engin

    computing yerine bilgisayım desek?
    computer, bilgisayar olarak dilimize yerleşmiş, bu sözcüğü türeterek kullanabiliriz.

    Kümesel Bilgisayım
    İnternetten Bilgisayım
    Ağlı Bilgisayım
    Ağlı-bağlı Bilgisayım

  28. hasank

    Benim aklıma ilk gelen “kümesel işlem” olmuştu. Forumları okudukça “arıkan” arkadaşımızın da aynı fikri paylaştığını gördüm. Doğru isimlendirmenin “kümesel işlem” olduğu fikri bende daha ağır basmaya başladı.

  29. murat

    Cloud computing ve grid computing kelimelerinin türkçe anlamlarını düşünmeden, sadece bu kelimerin ifade ettiği kavramları göz önünde bulundurursak, sırasıyla “merkezi hesaplamalar” ve “dağınık hesaplamalar” diyebiliriz.

  30. yasmin

    ya benim demek istediğim türkçede kaç kelime var bi bunun kaçını kulanıyoruz günlük hayatta? cevap yazarmısınız?_

  31. Fırat Can Başarır

    Ben işlem yerine işleme demeyi daha uygun görüyorum. Önereceğim isimde “Çok merkezli işleme”.

  32. ilker yoldas

    Bulutküme?

  33. burcu

    Bu terim ile ilgili olarak Av.Gökhan Ahi “net işlem” olarak tanımlamıştı.Geçen aylarda Ankarada yapılan bilişim terimlerinin türkçeleştirilmesi çalıştayın da “bilgisayar” kelimesinin de isim babası olan Aydın Köksal Bey’le de bu terimi konuştuk en uygun olarak “net işlem” kavramı konusunda da hem fikir olundu.

  34. Onur

    Güzel ve akıcı bir yazı olmuş

  35. Oğuzhan

    önceki tüm yorumları okudum.

    en doğru tanımı “bilgisayım” sözcüğü ile gelen tanımdır.

    “bulut bilgisayım”, ingilizce’deki “cloud computing” sözünün tam karşılığıdır.

    compute = bilgisaymak
    computer = bilgisayar
    computing =bilgisayım

    cloud computing = bulut bilgisayım

    diğerleri neden yanlış:

    Kümesel işlem = set processing
    İşlem bulutu = process cloud
    İşlemci bulutu = processor cloud

    … umarım “bulut bilgisayım” tanımını bulur.

Yorum Yaz