“karmaşık modeller artık hayatımıza girdiği için eskisine oranla sezgilerimize daha uygun geliyor…”

Hawking bilim tarihinden mi tekno-sosyal ortamdan mı etkilendi bilemeyiz ama bence kuramın doğası doğrultusunda (çokluk, çok kaynak) her ikisinden de etkilenmiş olabilir.

“Karmaşık modellerin hayatımıza girmesi” sosyal ve politik güç dengeleriyle çok yakından ilgili bir durum. DNA örneğini özellikle bu anlamda verdim. Tepeden inme hiyerarşik anlayışın nasıl karmaşık ağ anlayışına dönüşmüş olduğuna bilim alanında ama sosyal dil kullanan bir örnek.

Bunun tam tersi, yani felsefe ve sosyal teoride bilim ve matematik kullanımı da var. Mesela:

Gilles Deleuze => Biyoloji
Alain Badiou => Matematik

bu paralellikler düşünülünce, 90′lı yıllarda sosyolojiye ve özellikle ağ teorisi alanına yönelen fizikçilerin sayısının azımsanmayacak miktarda olması da şaşırtıcı değil; tanecikleri/parçacıkları düğüm, kuvvetleri de bağ yaptığınız zaman benzer modellerin uygulanabileceği görülüyor zaten. (yumurta akının tavada saydam bir sıvı iken bir anda tek bir küme (cluster) haline gelerek beyazlaşması ile sosyal bir toplulukta bir eğilimin anında yayılıp herkes tarafından bilinir hale gelmesinin, orman yangınlarının hızla yayılıp tüm ormanı yakabilmesi, kompozit materyallerde elektrik iletkenliğinin ve salgın hastalıkların yayılmasının dinamikleri birbirine benziyor mesela) burada da anladığım kadarıyla hawking aslında, daha önceki çalışmalarının devamı olarak, 20.yy başının kuantum fiziği yöntemlerini ve modellerini kozmolojiye uygulamaya çalışıyor (50 yıllık dna’dan daha eski, 100 yıla yakın geçmişi olan düşünceler) ve belki de buna benzer karmaşık modeller artık hayatımıza girdiği için eskisine oranla sezgilerimize daha uygun geliyor..

bunun yanında sosyal bilimcilerin toplumsal gelişim ile fizik kuramları arasında bağ kurma çabaları, özellikle postmodern düşünürlerin kuantum fiziğini zaman zaman çarpıtma pahasına kendi kuramlarının yanına çeşni yapmaları da görülür bir olay ama bunun tek yönlü çalıştığını ve fizikçilerin modeller oluştururken, arkalarında yeterince bilim tarihi varken zamanın sosyal eğilimlerinden pek etkilenmediklerini düşünüyorum. ama daha önce de dediğim gibi, ortadaki bilgi karmaşası artarken bu tip paralellikleri çıkması da tesadüf değil..