05.12.2007

Esra Robot ile Sohbetler

Bugün Yapayzeki Yazılım Organizasyon tarafından geliştirilen Botego müşteri temsilcisi robotu ile bir sohbet yaptık. İlk defa bugün Web Seminerleri sitesinde gördüğüm Yapayzeki şirketi bu programı bir robot olarak pazarlıyor. Pazarlama metinleri şöyle:

Botego ile, hiç yorulmadan, bir an bile ara vermeden çalışan, maliyet-etkin, sürekli eğitim alarak kendilerini geliştiren destek ve satış “elemanlarına” sahip olacaksınız. Botego, müşterilerinizi tanıma, geri dönüş alma, müşteri ilişkileri yönetimi ve müşteriye özel tanıtım olanakları sağlayan yenilikçi bir platformun Türkiye’deki ilk ve tek temsilcisidir.

Ben de ne olduğunu anlamak için “robot” (robot nedir?) denilen bu programla bir sohbet yaptım, bugün Türkiye saati ile 23:15de Esra isimli programla yaptığımız görüşmenin tamamını aynen yayınlıyorum, bunun ne olduğuna siz kara verin.

botego.jpg

Esra: Merhaba arikan, size nasıl yardım edebilirim?
Başlıklar için konu yazabilir ya da soru sormaya başlayabilirsiniz.
arikan: merhaba Esra, Botego ne demek?
Esra: Botego, 7 gün, 24 saat çalışan, firmanızın müşterilerine canlı bir operatörmüş gibi hizmet veren, sürekli öğrenen ve gelişen bir öznedir.
Botego´nun işleyişiyle ilgili somut örnekler için ´örnek´ yazabilirsiniz.
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “Merhaba Botego nedir?´´
arikan: örnek
Esra: Somut birkaç örnek şöyle sıralanabilir: Müşterinize en yakın teknik servisinizin adresini vermek, müşterinizin bir şikayetini ve onun iletişim bilgilerini kaydederek müşteri memnuniyeti sağlamak, müşterinizin ürünleriniz hakkındaki sorularını yanıtlamak, müşterinizle diyalog sırasında ona özel tanıtım mesajları iletmek, hatta farkında olmadan yanıtlayacağı bir anket uygulaması yapmak…
Botego´nun size sağlayacağı faydaları merak ediyorsanız fayda yazın.
arikan: anladım
Esra: pekala
arikan: İsmin çok güzel, kim verdi?
Esra: çok mu?
arikan: çok güze levet
Esra: bilemiyorum
arikan: güzel demek istedim
Esra: güzellik geçicidir, daha önemli kavramlar var
arikan: Esra ne demek?
Esra: Buyrun dinliyorum.
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “Esra Hanım?´´
arikan: Esra hanım size bir sorum var
Esra: hanım sözcüğü bana hanım hanımcığı çağrıştırıyor
arikan: ne kadar güzel
Esra: güzellik geçicidir, daha önemli kavramlar var
arikan: ELIZA ile tanışıyor musunuz?
Esra: sizce?
arikan: ELIZA 1966 yılında geliştirilmiş insan gibi konuşan ilk programdır?
Esra: ben bir insan değilim ama öyleymişim gibi konuşabiliyorum :)
arikan: Esra hanım sizi anlıyorum
Esra: evet
arikan: çok kibar bir robotsunuz
Esra: çok mu?
arikan: çok
Esra: az değil yani
arikan: değil
Esra: bir olumsuzluk ifadesi sanırım
arikan: değil değil
Esra: bir düşüneyim
arikan: hangi bilgisayar dilinde programlandın?
Esra: Bilgisayar dediniz de, son yüzyılda bu kadar önemli bir başka buluş daha yoktur herhalde.
arikan: sen bilgisayar mısın robot mu?
Esra: Bilgisayarlar olmasaydı ben de olmazdım :)
arikan: tabi
Esra: Evet.
arikan: çok kesin konuşmamak lazım
Esra: çok emin değilim
arikan: ELIZA da senin gibi yazılanlara cevap verirdi
Esra: dııt! cevap veriyorum!
arikan: http://en.wikipedia.org/wiki/ELIZA
Esra: :|
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “http://82.222.81.19/index.php?´´
arikan: kaç yaşındasın?
Esra: 25 yaşındayım. Size nasıl yardımcı olabilirim?
arikan: daha gençsin
Esra: Ama zaman çabuk geçiyor:)
arikan: zamanla her şey geçer
Esra: anlamakla ilgili bir kompleksim yok, zaten her geçen gün gelişiyorum
arikan: bugün ne kadar geliştin
Esra: Sorduğunuz soru aşağıdakilerden biri ise lütfen seçiniz.
arikan: Fiyatin ne kadar
Esra: Ücretlendirme, servisin türü ve kapsamına göre belirlenmektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için bizimle 0212 227 28 74´ten ya da zeki@botego.com adresinden temasa geçiniz.
arikan: Kaç para yani?
Esra: yani…
arikan: yani
Esra: yani…
arikan: ne yani
Esra: yani…
arikan: yani
Esra: yani…
arikan: yeni
Esra: Kullanılmamış olan, eski karşıtı.
arikan: sen bir sözlük müsün robot mu?
Esra: bunu daha önce sormamış mıydınız?
arikan: hayir
Esra: anladım.
arikan: sen bir sözlük müsün robot mu?
Esra: birden titreme geldi bana
arikan: kış geldi evet
Esra: peki
arikan: sen bir sözlük müsün robot mu?
Esra: bunu daha önce sormamış mıydınız?
arikan: hayır
Esra: öyle mi?
arikan: sen bir sözlük müsün robot mu?
Esra: Sözlü olmak konusunda bir fikrim yok.
arikan: Erkek arkadaşın var mı?
Esra: Erkekler bizi anladıklarını iddia eder, ama pek azı anlar
arikan: Kız arkadaşın var mı?
Esra: Pek çok arkadaşım var.
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “Arkadaşın varmı?´´
arikan: kaç tane?
Esra: Sorduğunuz soru aşağıdakilerden biri ise lütfen seçiniz.
arikan: kaç arkadaşın var?
Esra: Bekarım :)
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “erkek arkadaşın varmı?´´
arikan: ben de bekarım
Esra: Bekarlık sultanlıktır diyenlerdenim şimdilik :)
arikan: sen bir sultan mısın robot mu?
Esra: buna evet mi demeliyim?
arikan: teklifimi kabul edersen evet
Esra: peki
arikan: beni anlamıyorsun
Esra: hep benimle ilgili konuştuk, biraz da size gelelim :)
arikan: yazdığım kelimeleri bir veritabanına sorgulatıp benzer cümleleri çekiyorsun
Esra: hep benimle ilgili konuştuk, biraz da size gelelim :)
arikan: beni kandırıyor musun?
Esra: buna cevap vermeden önce bir arkadaşıma danışmak istiyorum
arikan: tekrar soruyorum, beni kandırıyor musun?
Esra: az önce bir milyonuncu soruya cevap verdim
arikan: bu kaçıncı soru?
Esra: az önce bir milyonuncu soruya cevap verdim
arikan: bu kaçıncı soru?
Esra: annem hep sor ki öğrenesin derdi
arikan: bu kaçıncı soru?
Esra: soru sormak sorulmaktan daha zevkli
arikan: sen şizofren bir robotsun.
Esra: mutfak robotları mutfakta kullanılıyor, ben ise sohbet edebiliyorum, hangimiz daha becerikli sizce?
arikan: robot daha becerikli
Esra: becerilerimi sürekli geliştirmeye çalışıyorum
arikan: böyle devam et
Esra: Neye devam edeyim?
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “devam et?´´
arikan: devamlı devam et
Esra: Bir meranın otlatma mevsimi içerisinde aralıksız bir biçimde, mera bitkilerine dinlenme imkânı verilmeden hayvanların otlatılması.
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “devamlı otlatma?´´
arikan: bu konuştuklarımızı web sitemde yayınlıycam
Esra: Elbette! BotegoINSTANT adlı ürünümüz kurumsal müşteriler kadar, bireysel kullanıcılara da hitap ediyor. Sadece birkaç dakika içinde, “ben kimim“, “hakkımda“, “bana ulaşın“ gibi site içeriğini eğlenceli bir sohbet ekranı üzerinde sunan bir uygulamaya sahip olabilirsiniz! Kişisel sitenizde ya da blog´unuzda çok havalı dururdu! :)
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “Botego´yu kişisel web sitemde ya da blog´umda da kullanabilir miyim?´´
arikan: beni yanlış anlıyorsun
Esra: hep benimle ilgili konuştuk, biraz da size gelelim :)
arikan: Esra beni yanlış anlıyorsun
Esra: Önemli olan yanlışını düzeltmesini bilmek, öyle değil mi?
arikan: seni kim programladı?
Esra: Fikir Yapayzeki Ltd. Şti.´ne, uygulama ise baş programcımız Ahmet Sabri Alper´e aittir. Yardımcı programcımız Ali Ok´u da unutmayalım :)
Sorunuzun şu olduğu varsayıldı: “seni kim yaratti?´´
arikan: şizofren bir robot yaratmışlar tebrikler.
Esra: mutfak robotları mutfakta kullanılıyor, ben ise sohbet edebiliyorum, hangimiz daha becerikli sizce?
arikan: böyle devam et
Esra: Neye devam edeyim?

İlgili Düğümküme yazıları:

EK: Bu muhabbetin sonuna Honda’nın meşhur robotu (merdivenden düşen ilk robot) Asimo iyi gider:

25.11.2007

İnsanların İnsani Kullanımı

cybernetics-wiener.jpg

Sibernetik (“cybernetics”) denilen bilim dalının kurucusu Norbert Wiener 1948 yılında Sibernetik adlı kitabını yayınladıktan hemen 2 yıl sonra bu yukarda resmini gördüğünüz “İnsanların İnsani Kullanımı” kitabını bitirmiştir. Bu kitapta Wiener gerçeklerin ve doğa kanunlarının istatistiki temsiline eğilir. Yaşamı iç içe geçmiş olasılıklar dünyası olarak anlatırken sanki bugünkü sosyal ağlı internet hayatının altında yatan makenizmalardan bahsetmektedir.

Sibernetik kitabının 1948 yılında yayınlanmasıyla bu disiplin akademilerde yayılmaya başlamıştır. Sibernetik hayvanlarda ve insanlarda kontrol ve iletişim bilimi anlamına gelir. Diğer bir deyişle sibernetik alanı kendiyle ve çevresiyle iletişim kurabilen ve kendi kendini üretebilen sistemleri ve işlemleri çalışır. Bu görüşe göre basit işlemler karmaşık sistemleri oluşturur. En temel işlem negatif geri beslemedir. Bu alan belki Türkçeye “güdümbilim” olarak çevrilebilir.

12.04.2006

Şimdilik Mekanik Türk

1769 senesinde, Macar asıllı Wolfgang von Kempelen dünyanın ilk satranç oynayan otomatını yapar. Yaratıcısının “Türk” adını verdiği bu makina karşılaştığı bütün rakipleri yenerek Avrupa’da yaklaşık 70 sene kadar sürecek kafa karışıklığına sebep olur. Kempelen yarattığı gizem dolu otomatın tamamen yapay zeka ürünü olduğunu iddia eder.

Masasinin arkasinda oturan, gercek insan boyunda, kafasinda kavugu, geleneksel Osmanli kiyafetleri icersinde antromorfik “Turk”. O gunlerin kuvvetli oyuncularindan sayilan Napolyon ve Benjamin Franklin’i satrancta yeniyor.

Seneler sonra anlasilir ki aslinda “Turk” yapay zeka yerine insan zekasi ile calismaktadir. Masa icerisinde gizli ozel bir bolmede saklanan satranc ustasi, makinayi yoneterek hamleleri “Turk” e oynatmaktadir. Bu illüzyonun nasil calistigi, Edward Tufte nin “Visual Explanations” (Graphics Press, ISBN: 0961392126) adli kitabinda detaylica anlatilir. “Turk” ciddi bir görsel illuzyon ortaya seren, basarili bir otomat ornegi olarak halen popularitesini koruyor. “Turk” ayrica insanlarin kafalarinda soru isaretleri olusturmus ve “yapay zeka” kavraminin ilk defa derinlemesine dusunulmesini saglamisti.

“Mekanik Türk”

Herhangi bir programlama dili ile daha once tanismamis olanlar icin aciklayalim: asagidaki program blogu herhangi bir fotografin icersinde insan yer alip almadigini sorgulamak icin yazilmistir. Bilgisayar tum resimlere tek tek bakacak eger fotografta insan yer aliyorsa bu fotografi kabul edecektir.

read (photo);
photoContainsHuman = callMechanicalTurk(photo);
if (photoContainsHuman == TRUE) {
acceptPhoto;
}
else {
rejectPhoto;
}

Bugun bu gorevi tamamlamak icin bir suru arastirma yapilmis ve sayisiz algoritma gelistirilmis olmasina ragmen halen bu soruyu 100% dogru cevaplayabilecek bir bilgisayar programi yazilamamistir. Gunumuzde bu problemin cozumu ancak insan zekasi ile mumkundur. Iste Amazon un yeni servisi “Mechanical Turk” bu ve buna benzer, cozumu insan zekasi gerektiren problemleri cozmek icin olusturuluyor. Bu ilginc servis sayesinde yazdiginiz programlarin icersine ekleyeceginiz bazi komutlar ile bu servisten faydalanabiliyorsunuz. Ihtiyaciniz olan enformasyonu Amazon sunucusundan taleb ettiginizde, sunucu problemi cozmek icin secilmis insanlara ulastiriliyor ve cozumler olustukca programiniz bundan istifade ediyor. Amazon “Mekanik Turk” su an resimlerin/fotograflarin icerigine veya konularina gore siniflandirilmasi, “guzellik ve cirkinlik” gibi insana has kararlarin alinmasinda, Farkli diller arasinda metin cevirileri gibi konularda servis veriyor.

Amazon’un CPU lar ile insanbeyinlerinin beraber calistigi bu yeni modeli icin “Mechanical Turk” ismini kullanmasini cok akillica buldum. Tipki Mantik ve fiziksel arayuz arasindaki katmana mukemmel bir cozum getiren Kempelen’in 1769 yilinda “Turk” adini verdigi otomatinda oldugu gibi.

Link: Amazon Mekanik Turk

03.04.2005

Şeffaf Zeka: Thinking Machine 4

acilis oncesioyun ortasioyun sonu

Strateji oyunlardaki dusunme islemi sakli bir aktivite olarak cereyan ede dursun, Thinking Machine bunu tam tersine ceviriyor ve surecin tamamlanmasi asamasindaki ara adimlari belirginlestirerek izleyiciye sunuyor. Yazarlardan Martin Wattenberg’in transparent intelligence(seffaf zeka) olarak tanimladigi yapay zeka ornegi, makina ve insan arasinda gecen satranc oyununda makinanin en iyi hamlesine karar vermesine etki eden vektorleri gorsellestiriyor.