Biraz önce Replikas’tan bir şarkı dinledim bilgisayarımda. Bu sırada MP3 oynatıcıma eklenmiş bir yazılım ise arkaplanda bunu last.fm sunucularına haber vermekle meşguldu.

Günün her anı milyonlarca kişi milyonlarca şarkı dinliyor, ve aynen benim bilgisayarımın yaptığı gibi onlarınki de bıkmadan usanmadan dinlenen bütün şarkıları last.fm‘e haber vermekte. Yani last.fm kullanıcısı olan her dinleyicinin müzik zevki kayıt edilmekte.

Bu ölçekte ve güncellikte bir müzik dinleme verisinin neler için kullanılabileceğini burada anlatmaya lüzum yok. Herhalde en önemli ve en çok karşılaştığımız kullanım alanı, müzik yapımcılarının ve reklamcıların, biriktirilen bu toplu zekayı kullanarak daha da iyi hedeflenmiş kitlelere ulaşmaları.

Bu verileri ellerinde bulunduranların daha önce hayal bile edilemeyecek doğrulukta bir öngörüye kavuşmalarına yaptıkları küçük (ayrı ayrı göz önüne alındığında) katkılarla yol veren milyonlar ise, bundan birkaç hafta önce last.fm’in resmi blog’undan ilan ettiği üzere last.fm’in sunduğu radyoları dinleme haklarından mahrum edildiler. Ki bu özellik bir anlamda kullanıcı katkısının karşılığı kabul edilegeliyordu. Yapılan açıklamaya göre bahsi geçen radyo yayınları artık ABD, Büyük Britanya ve Almanya dışındaki ülkelerde ancak ücretli olarak dinlenebilecek. Tabii dinlediğiniz şarkıları last.fm’e haber vermek hala ücretsiz..

Herhalde yaklaşık iki yıl önce yine Düğümküme’de yapılmış bir tespitin last.fm tarafından da ne kadar iyi anlaşıldığını takdir etmek lazım:

… O takdirde, Web 2.0′nin temel prensibini “insanların katkısını yani toplu zekayı uygulamanın gelişimi doğrultusunda kullanan sosyal bileşenli uygulamalar üretmek” olarak tanımlayabiliriz.

Bu kararın bir yandan ayrımcı yanına dikkat çekerken, bir yandan da kişisel verilerimizi nerelere emanet ettiğimizin farkına varmamız açısından dikkate alınması gereken bir gelişme olduğuna inanıyorum. Belki de bunun uç bir örneği olarak 30 Kasım 2006′da gerçekleşen Manevi Emek Borsasını hatırlatmalıyım. Bu borsadaki hisselerin değerleri, dünya üzerindeki dört farklı mekanı ziyaret eden insan sayıları tarafından belirleniyordu. Sadece bir ortamda bulunarak bile neden olabildiğimiz verinin, -bu örnekte saf spekülasyon için kullanılsa da- tahmin edemediğimiz yerlerde kullanılabildiğine dikkat çeken bir çalışma.

Daha önce bu blogda defalarca dile getirildiği gibi (bkz: İlgili Yazılar), internet sakinlerinin önünde duran en büyük sorun, yanyana gelince büyük değer kazanabilen kişisel verilerimizin sahipliği sorunu olmaya devam edecek. Bunlardan üretilen değerden biz ne kadar pay alıyoruz, web sitelerinden aldığımız hizmet bunu karşılıyor mu? Bu durumu değiştirmek için gereken düzenlemelerin yapılmasını kimler zorlayacak? İnternette ortak bir mücadele örgütlenebilir mi? Bunlar cevaplanması gereken sorular.

Burak Arıkan ve Engin Erdoğan’ın Mayıs 2008′de ortaya koydukları User Labor (“Kullanıcı Emeği”) adlı bir mikro-emek ölçüm mekanizması sunan veri yapısının, bir ilk adım olarak değerli olduğuna inanıyorum. Ancak, aynen işyerlerinin çalışanlarını sosyal sigorta kapsamına almasının anayasayla zorunlu kılınmadığı durumlarda olduğu gibi, büyük kitleler tarafından kullanılan web sitelerinin de bu duruma zorlanmadığı taktirde User Labor gibi şemaları hayata geçirmelerinin çok zor olduğu açık.

Tek tek internet kullanıcılarının örgütsüzlüğünün bu duruma neden olduğu göz önüne alınırsa, belki ihtiyacımız olan şey, her kullanıcının ayrı bir sözleşme imzalaması yerine, kullanıcının -istemli veya istemsiz- yaptığı bütün katkıları bir bütün olarak korumak üzere hazırlanmış bir toplu sözleşmeyi hazırlama ve imzalama güç ve yetkisini temsil ettiği milyonlardan alan bir sendikadır.

Eğer last.fm’e geri dönersek, böyle bir sendikanın çağrısıyla, sadece radyo yayınının hala ücretsiz olduğu üç ülkenin dışında kalan ülkelerdeki milyonların katılımıyla gerçekleştirilecek olsa bile, insanların bir anda ve toplu olarak, dinledikleri müzikleri haber vermeyi durdurmaları, şu anda profillerinde olan şarkıları geri çekip, başka bir servise aktarmakla tehdit etmeleri, last.fm’in radyo yayınlarını paralılaştırma kararını alırken bir kere daha düşünmesine yol açardı.

İlgili Yazılar

• Twollars: Twitter Para Birimi
• “Özgür Kültür”de kayıp noktalar
• Sosyal Ağ İşleterek Para Kazanmanın 3 Yolu
• User Labor – Bugün Facebook için Ne Yaptın?
• Social Networks Users Union adında bir oluşum manifesto aşamasında.

* Yazıda kullanılan görsel, yazarın “We are listening!” adlı görselleştirmesinden alınmıştır. Bilgi Üniversitesi Dolapdere kampüsündeki kamuya açık bir alanda sergilenmekte olan görselleştirme, yazarın last.fm’deki arkadaşlarını ve aralarındaki bağları açık etmesinin yanında kullanıcı avatarlarını beklenmeyen bir bağlamda yan yana getirmekte.

Hem PD hem de Processing (Python, Ruby, Java, Microsoft.Net, vvvv, MaxMSP, LiveAPI, OSCulator vb. sayısız ortam gibi) Open Sound Control – OSC protokolünü destekliyor. OSC, bilgisayarlar, synthesizer’lar ve bilimum çeşit multimedya cihazını birbirine bağlamayı kolaylaştırmak için geliştirilmiş, modern ağ teknolojileri ile hatasız, birlikte çalışan, esnek sistemler kurmak için birebir bir protokol. Bunun yanında ağlar üzerinde çalıştığı icin MIDI’nin sunamadığı yeni türden etkileşimlere de (İnternet üzerinden gerçek-zamanlı etkileşim, değişik veri tiplerini ve donanımları birbirine bağlamak gibi) imkan sağlıyor.

İşin Processing ayağından başlayalım:

Önce oscP5 kütüphanesini indirmek gerekiyor. Normalde yapılanın aksine, sıkıştırılmış dosyaları açtıktan sonra libraries klasörüne değil, sketches klasörü içine atıyoruz. Bu kütüphane birçok örnekle gelse de, buradaki amacımız için aşağıdaki gibi sade bir kod yazabiliriz:

import oscP5.*;
import netP5.*;

OscP5 oscP5;
NetAddress myRemoteLocation;

void setup() {
size(400,200);
frameRate(25);
stroke(255);
oscP5 = new OscP5(this,12000);
myRemoteLocation = new NetAddress("127.0.0.1",9999);
}

void draw() {
background(0);
}

void mouseDragged() {
line(mouseX, 0, mouseX, height);

OscMessage msg1 = new OscMessage("/msg1");
OscMessage msg2 = new OscMessage("/msg2");

msg1.add(map(mouseX, 0, width, 69, 100));
msg2.add(50);

oscP5.send(msg2, myRemoteLocation);
oscP5.send(msg1, myRemoteLocation);
}

void mouseReleased(){
OscMessage msg2 = new OscMessage("/msg2");
msg2.add(0);
oscP5.send(msg2, myRemoteLocation);
}


Bu örnek tek bilgisayarda lokal olarak çalışıyor ama IP adresini değiştirerek ağ üzerinde çalışır hale getirmek de olası. Burada 9999 numaralı porta iki mesaj yolluyoruz. Birincisi mouse’un x koordinatını okuyarak 69 ile 100 arasında bir değer ile eşleştiriyor. Daha sonra PD, bu değerleri MIDI girişi olarak alıp frekansa çevirecek.

Bu program çalışırken PD’yi açıp oynamaya başlayabiliriz. Herşeyin düzgün çalışabilmesi için PD_extended–>Preferences–>Startup içinde “oscx”in olması gerekiyor. Pure Data ile haşır neşir olmamış ama bu vesileyle girişmeye niyetlenmiş olan varsa buradan ve buradan başlayabilirler. Temel nesneler dışında dumpOSC ve OSCroute nesnelerini kullanıyoruz ve 9999 no’lu portu dinleyip Processing’den gelen mouse değerine göre frekansı değişen bir kosinüs dalgası yaratıyoruz:

PD kodunu da aşağıya ekleyip ilk eğitsel-öğretsel yazımı burada noktalıyorum:

• osc_receive.pd

Düğümküme’de yayımlanan ilgili yazılar:

• Yeni Formlar: Reaktif Müzik
• Sanat ve Tasarım Odaklı Programlama

RJDJ dünyasında şarkılar ’scene’ adını alıyorlar. Sceneler sanatçılar tarafından yazılmış programlar. Scene’leri indirip RJDJ playerınıza yüklediğiniz etkişimli müzik parçaları olarak düşünebilirsiniz. Çalarken, ona eşlik ederken deneyimlediğiniz şeyi, onu tasarlayan sanatçı ile ortak çalışmanız gibi görebilirsiniz.

Pure Data ile Hello World örneği

RJDJ için kendi scenelerinizi oluşturabiliyorsunuz (ve iTunes’da satabiliyorsunuz.) RJDJ aslında Pure Data patchlerinin iPhone’da kullanılmasını sağlıyor. Pure Data, 1990 yılında Miller Puckette (Max/MSP) tarafından yazılmaya başlanmış açık kaynaklı ses, video ve grafik işleme programı. Pure Data diğer görsel programlama dillleri gibi objeleri birbirine ipler ile bağlayarak programlama yapmanıza imkan veriyor. Basitçe frekans düzleminde aklınıza ne geliyorsa Pure Data ile yapabilirsiniz.

“Amen Shake” adlı RJDJ scene’ini iple çekiyorum.

RJDJ platformu, etkileşimli jeneratif üretim temelleri üzerine kurulu ve bunu müzik bağlamında gerçekleştiriyor. Eski müzik medyası ile yeni dinamik medyayı harmanladığı için hem tanıdık ama garip bir şekilde bir o kadar da değişik bir deneyim sunabiliyor. RJDJ dünyasında yine sanatçılar, albümler ve parçalar mevcut. Kulaklık ile dinliyorsunuz. RJDJ’in sunduğu şey geçmişte deneysel olarak defalarca denenmiş veya sanatsal bağlamda sergilenmiş birşey olabilir ama insanların yanında taşıyabildikleri bir aygıta uygulanması, scenelerinin iTunes’dan satılmaları ile yakın gelecekte oldukça popüler olacağına inandığım ’reaktif müzik’ etiketli bir kategoriden bahsediyor oluyoruz.

Düğümküme Arşivinden:
Sanat ve Tasarım Odaklı Programlama

İlgili Bazi Diğer Projeler:
Ambient Addition
RJDJ Hack

Türkiye’de olsaydım kaçırmayacağım bir gece. Yeraltından uzaya Türkçe kozmik disko gecesi Babylon’da Etrafta (etrafta.com) ekibinin emekleriyle gerçekleşiyor.

Bu perşembe, uzun zamandır üstünde zaman, emek ve sinir harcadığımız bir projenin ilk meyvesini -umarım alnımızın akıyla- yiyeceğiz. Barış K.’nın Eurasia’larını buradan indirdiyseniz en azından biraz aşina olduğunuzu tahmin ettiğim yerli malı folk-pop-disco-funk-jazz patlaması, bugün Anapop adıyla Pozitif’in de ortaklığıyla bir konserler serisi olarak kendi bağımsız hayatına başlıyor. İlk misafirler ise yine bir sene kadar önce ilk defa dinlediğimizde, gözden kaçırmış olduğumuza inanamadığımız, kendi kültürümüzle ilişkimizde ne kadar sığ ve cahil olduğumuzu fark etmemize önayak olan performanslarıyla gözümüzü açan Derdiyoklar.

Konser saat 21.00′da Etrafta müzik müdürü Grup Ses‘in dj performansıyla başlayacak, ardından Derdiyoklar konseri ve Barış K.’nın Kozmik Avrasya Seti ile neticelenecek. Giriş ücreti sadece 15 YTL (Öğrenci 10, yarım ekmek döner + ayran parası), kaçırılacak gibi değil.

Güzel bir gece olması için uğraşıyoruz.

Berlin merkezli web servisi SoundCloud üç gün önce Pro hesap sistemine geçerek premium satışlara başladı (yukarıda görülen paketler). SoundCloud elektronik müzik yapanların parçalarını paylaştığı bir ortam. Fiyatlandırma müzik tutma kapasitesine göre belirleniyor. Müzik dosyalarınızı yükleyip arkadaşlarınızla özel veya açık olarak paylaşabiliyorsunuz. Kim ne kadar dinlemiş, beğenmiş beğenmemiş, ne demiş istatistiklerden görebiliyorsunuz. SoundCloud kendi yaptığınız müzik için hem dağıtım kanalı hem de detaylı istatistikler sağlıyor. Ayrıca SoundCloud Flash müzik çalıcısında bloglarda sık sık kullanılan örneklerinden farklı olarak dinlediğiniz bir parçanın içine –girişine, ortasına, 35inci saniyesine– yorum yazabiliyor ve başkalarının yazdıklarını görebiliyorsunuz. Facebook app olarak da kullanılan bu oynatıcı özellikle kendi müziğini yapan DJler için çok detaylı yorum almaya ve yorum yazmaya yarıyor.

Github kod deposu servisi programcılar için adeta bir cennet 2.0. Linus Torvalds’ın bizzat kendi geliştirdiği dağıtık kod sürüm sistemi Git üzerine kurulu bu web servisi kolaylaştırırken sevindirir, eğlendirirken düşündürür özelliklere sahip. Açık kaynaklı projeleri bedava barındırırken özel projeleri para karşılığı barındırıyorlar. Projelerin büyüklüklerine göre de gizlilik ve yer kapasitesine göre premium fiyatlar değişiyor.

Premium iş modeli iyi tasarlanmış ürünler için geçerli bir model. Sıradan özellikli ürünlerde çalışmayacaktır. Şu anda yaşadığımız küresel ekonomik kriz sırasında reklam gibi bağımlı bir düzene bağımsız bir alternatif olabilir.

İlgili yazılar

• Ücretli servis mi, reklam mı?, Çağlar Erol

Eskiden müzik dergilerini okurdum. Radyo dinlerdim. Listeleri takip ederdim. Müzik yazarlarının ne dediklerine kulak kabartırdım. Şimdi spesifik bir müzik grubu veya sanatçı hakkında ne yazıldığını da okuyamaz hale geldim. Müzik videolari ne kadar sıkıcı oluyorlar? Müzik videosu ne kadar saptayıcı oluyor… Sanırım şu an okuyabildiğim müzik dergileri WIRE ve Straight No Chaser kaldı. NME, Melody Maker gitti, John Peel göçtü. Çok kötü değil, WIRE’in roportajları bazen çok keyifli olabiliyor. Geçenlerde burda URA’daki Nam June Paik videosu gösteriminden bahsetmiştik. Ustanın eski bir işini URA!‘nin yerinde izlemeye gittim. Orada Mihda ile karsılaştım ve bana bu şimdi size yazmak istediğim programdan bahsetti. Benim müzik kültürüm özellikle ve özellikle ada muziği söz konusu olduğunda oldukça yetersiz kalır. Sabres of Paradise ve Andrew Weatherall hayranıyım. Ne tesadüf Mihda da bana Jagz Kooner’den bahsediyordu (Sabres of Paradise‘in kurucu üyelerinden, zaten konuşma bir noktada name-dropping’e dönüşmüştü.) Müzik konuşurken name-dropping yapmak doğal birşey, Bacağındaki tüyleri kesmeyen, vagan aktivist lezbiyenlerden, Soğuk savaş dönemindeki Gorbaçov’dan ve buna karşılık Amerika’nın uyguladığı asimetri politikasından, kapitalist sistemin transactional ekonomiye dönüşümü veya daha da fanatikleşerek Türklerden hoşlanmayan Bono’yu ırkçılık ile suçlamak vs.. gibi konuları da konuşabileceğiniz gibi zaman eğer darsa name-dropping ile anlaşırsınız ya.

Şimdi burada The Face dergisinin yaptığı gibi kimin eli kimin cebinde tarzında bir harita çıkartamam. Ve üzülerek söylüyorum ki bu yazıyı başka biri yazsaydı yüzde yüz daha iyi olurdu. Bu Cumartesi Mihda dedi ki Ulterior Dogzstar’da sahne alacak. Mihda’nin bana verdiği PDF’i yazının aşağısına ekliyorum. Grubun fotograflarını da yazının aşağısına ekliyorum. Cumartesi günü ben Ulterior’da olucam (PDF’i okuduktan sonra gitmeye karar verdim.)

ULTERIOR TÜRKÇE PDF!
u-l-t-e-r-i-o-r-tukce-basin-duyurusu

Sanatçılar

• Nodul feat. various artist / djset
• Dj Biennial Vj 2010 feat. kvsi / live
• Sezyum feat. tayyip / djset-live
• Grup Ses feat. davulmoon / djset-live
• Mytube Youspace feat. mevlana / djset

…dubstep, yerli öz mashup,…

22 Mart CCumartesi 23.00
Dogzstar. Kartal sok. No 3 Kat 3 Galatasaray Beyoğlu
http://www.myspace.com/gozelrecords

Sanat eserinin biçimi

enstalasyon
heykel
nesne
performans
yazılım

Sanat eserinin sahası

tek başına
kamusal alan
bağımsız alanlar
ağlı yapılar
sanal dünyalar (Second Life gibi)

Etkileşim ortakları

insan<>insan (sanatçı etkileşimi)
insan<>insan (izleyici etkileşimi)
insan<>bilgisayar
bilgisayar<>bilgisayar
bilgisayar<> harici dijital veri
bilgisayar<> dış ortam
bilgisayar<>analog aygıtlar

İzleyicinin (icracının) yaptığı

gözlemlemek
araştırmak
harekete geçirmek
kumanda etmek
seçmek
içinde gezinmek
katılmak
iz bırakmak
yaratım sürecine katkıda bulunmak
bilgi alışverişinde bulunmak

İşin (projenin) yaptığı

gözetlemek
araç görevi görmek
anlatmak, öykülendirmek
belgelemek
algıyı genişletmek
bir oyun önermek
iletişim sağlamak
görsellemek
ses üretmek
dönüştürmek
depolamak
işlemek
aracılık etmek

Medya

video
bilgisayar grafiği/animasyon
sabit görüntü
projeksiyon
monitör/ekran
3D
ses elektroniği
kulaklık
hoparlör
yayın (radyo/TV)
cep telefonu
el cihazları
mikrofon
RFID
motor (sibernetik, robotik, vs.)

İşlem Teknolojisi

hareket yakalama
görüntü yakalama
ses tanıma
metin tanıma
chroma anahtarlaması
bio-feedback

Slogan

mekansal medya
genişletilmiş (artırılmış) gerçeklik
her an her yerde hesaplama
sanal gerçeklik
televarlık
yapay zeka
low-tech
medya arkeolojisi
etkileşimli sinema
her an her yerde oynanabilir oyun
giyilebilir bilgisayarlar
sibernetik
kinetik
robotik

Konu

yapay zeka
yapay yaşam
biyografiler
veri işleme
ekonomik sistemler
çevre
günlük sorunlar
evrim
genetik
kitlesel medya
medya
çevrimiçi dünyalar
politika
din
göç
sosyal ilişkiler
mahremiyet

Bundan daha genel bir sınıflandırma da Christiane Paul’un Digital Art kitabında kullandığı yapı:

Dijital Teknolojilerin Araç Olarak Kullanımı

Dijital fotoğraf ve baskı
Dijital teknolojilerle heykel

Dijital Teknolojilerin Mecra Olarak Kullanımı

Enstalasyon
Film, video, animasyon
Internet sanatı ve göçebe ağlar
Yazılım sanatı
Sanal gerçeklik ve genişletilmiş (artırılmış) gerçeklik
Ses ve müzik

Dijital Sanatta Temalar

Yapay Yaşam
Yapay Zeka
Televarlık, telematik, telerobotik
Beden ve kimlik
Veritabanları, veri görsellemesi ve eşleştirmesi
Metin ve öyküleme ortamları
Oyun
Taktiksel medya, aktivizm, hacktivizm
Geleceğin teknolojileri

Son olarak da Burak Arıkan ile geçtiğimiz Kasım ayında Aksanat’ta yaptığımız İşlemsel Sanatlar Sunumu‘nda kullandığımız pratik sınıflandırma ile yazıyı bitireyim:

Algoritmik Sistemler: Bilgi İşlem Teknolojileriyle İfade

• İşlemsel üretilen nesneler
• İşlemsel çalışan sistemler

Sistemden Karmaşaya: İnternet ve Ağlı İletişim Sistemleri Üzerinden İfade

• Ağda temsil
• Ağda eylem

Bent004
SSS
Sahil Sahnesi Sesi
Halı İçin Tema ve Çeşitlemeler
Cevdet Erek

Kitap Tanıtımı
5 Şubat Salı, 18:00-20:00
Meşrutiyet Cad. 92 A Tünel, Beyoğlu, Istanbul
www.b-a-s.info

SSS bir keşfi paylaşma denemesi olarak değerlendirilebilir. Kitap okuyucuya sahilin nasıl taklit edilebileceğini ve bu taklidin kişisel bir eylem veya bir gösteri olarak nasıl yapılabileceğini detaylı olarak tarif ediyor, yöntem ve donatının yanısıra gerekli ruh halinden de hassasiyetle bahsediyor. Cevdet Erek ironiye kaçmayan nükteli bir üslupla doğanın taklidi hakkında genel bir değerlendirmeden, uygulamalı bir kılavuza, oradan da bir nevi müzik kitabına geçişler yapan öznel bir rehber oluşturuyor.

Hakia search music sayfasında yazılanlara göre, tüm şarkı sözleri gerçek bir arama sorgusunun sonuçlarından üretilmiş, her bir ritim sonsuz bir gezintide sörf yapmanın enerjisini yansıtıyor, basit melodiler internetin getirdiği hayatın basitliğini sembolize ediyor ve etnik enstrümanlar internetin giderek genişleyen kültürel karakterini vurguluyor. Grubun myspace sayfasında, yaptıkları müzik Experimental / Healing & EasyListening / Jazz olarak tanımlanmış. Bazı şarkılarda windows hata/uyarı mesajlarının da müziğin bir parçası olduğu albüm oldukça ilginç. Albümde bulunan Search for Better Search, Why did the Chicken Cross the Road, Weapons of Mass Instructions gibi şarkıların tamamı ücretsiz olarak indirilebiliyor. Ayrıca arama sonuçlarından ürettiğiniz kendi şarkılarınızın bir sonraki albümde yer almasını istiyorsanız buradan hakia’ya göndermenizi istiyorlar.

Hakia ayrıca arama motoru ile sosyal ağ ortamını bir araya getiren Meet Others projesiyle de ilgimi çekti. Aynı sorguyla arama yapan insanları buluşturmayı hedefleyen proje henüz geliştiriliyor. Dr. Rıza C. Berkan’ın kurucusu olduğu New York tabanlı hakia.com, 7 ocak 2008 tarihli habere göre Prokom‘un 5 milyon dolarlık yatırımıyla toplam 21 milyon dolarlık ciroya ulaşmış. Şirketin İstanbul’da da bir ofisi bulunuyor.