09.10.2006

Hussein Chalayan’ın metamorfik kreasyonları

Geçtiğimiz günlerde Hürriyet gazetesinin arka sayfasında, genel olarak kabul edilebilir erotizm vitrini olarak ayirilan alanda rastladığım ve dolayısıyla üstünde çok da düşünmediğim Hüseyin Çağlayan 2007 ilkbahar/yaz koleksiyonu, aşağıdaki youtube klibini seyrettikten sonra baska bir anlam kazandi. Harry Potter ve Azkaban Tutsağı filminin özel efekt ekibiyle çalışan Çağlayan, günümüzde en gözde tasarım konularından biri olan giyilebilir teknolojiyi, kendi alamet-i farikası olan işlevsel/dönüşebilir giysilere -mesela uçak-elbise ve mektup-elbise- müthiş bir ustalıkla adapte etmiş. Şimdi sorulan sorular, söz konusu tasarımların seri üretimde fizibil olup olmadığı yönünde.

12.04.2006

Şimdilik Mekanik Türk

1769 senesinde, Macar asıllı Wolfgang von Kempelen dünyanın ilk satranç oynayan otomatını yapar. Yaratıcısının “Türk” adını verdiği bu makina karşılaştığı bütün rakipleri yenerek Avrupa’da yaklaşık 70 sene kadar sürecek kafa karışıklığına sebep olur. Kempelen yarattığı gizem dolu otomatın tamamen yapay zeka ürünü olduğunu iddia eder.

Masasinin arkasinda oturan, gercek insan boyunda, kafasinda kavugu, geleneksel Osmanli kiyafetleri icersinde antromorfik “Turk”. O gunlerin kuvvetli oyuncularindan sayilan Napolyon ve Benjamin Franklin’i satrancta yeniyor.

Seneler sonra anlasilir ki aslinda “Turk” yapay zeka yerine insan zekasi ile calismaktadir. Masa icerisinde gizli ozel bir bolmede saklanan satranc ustasi, makinayi yoneterek hamleleri “Turk” e oynatmaktadir. Bu illüzyonun nasil calistigi, Edward Tufte nin “Visual Explanations” (Graphics Press, ISBN: 0961392126) adli kitabinda detaylica anlatilir. “Turk” ciddi bir görsel illuzyon ortaya seren, basarili bir otomat ornegi olarak halen popularitesini koruyor. “Turk” ayrica insanlarin kafalarinda soru isaretleri olusturmus ve “yapay zeka” kavraminin ilk defa derinlemesine dusunulmesini saglamisti.

“Mekanik Türk”

Herhangi bir programlama dili ile daha once tanismamis olanlar icin aciklayalim: asagidaki program blogu herhangi bir fotografin icersinde insan yer alip almadigini sorgulamak icin yazilmistir. Bilgisayar tum resimlere tek tek bakacak eger fotografta insan yer aliyorsa bu fotografi kabul edecektir.

read (photo);
photoContainsHuman = callMechanicalTurk(photo);
if (photoContainsHuman == TRUE) {
acceptPhoto;
}
else {
rejectPhoto;
}

Bugun bu gorevi tamamlamak icin bir suru arastirma yapilmis ve sayisiz algoritma gelistirilmis olmasina ragmen halen bu soruyu 100% dogru cevaplayabilecek bir bilgisayar programi yazilamamistir. Gunumuzde bu problemin cozumu ancak insan zekasi ile mumkundur. Iste Amazon un yeni servisi “Mechanical Turk” bu ve buna benzer, cozumu insan zekasi gerektiren problemleri cozmek icin olusturuluyor. Bu ilginc servis sayesinde yazdiginiz programlarin icersine ekleyeceginiz bazi komutlar ile bu servisten faydalanabiliyorsunuz. Ihtiyaciniz olan enformasyonu Amazon sunucusundan taleb ettiginizde, sunucu problemi cozmek icin secilmis insanlara ulastiriliyor ve cozumler olustukca programiniz bundan istifade ediyor. Amazon “Mekanik Turk” su an resimlerin/fotograflarin icerigine veya konularina gore siniflandirilmasi, “guzellik ve cirkinlik” gibi insana has kararlarin alinmasinda, Farkli diller arasinda metin cevirileri gibi konularda servis veriyor.

Amazon’un CPU lar ile insanbeyinlerinin beraber calistigi bu yeni modeli icin “Mechanical Turk” ismini kullanmasini cok akillica buldum. Tipki Mantik ve fiziksel arayuz arasindaki katmana mukemmel bir cozum getiren Kempelen’in 1769 yilinda “Turk” adini verdigi otomatinda oldugu gibi.

Link: Amazon Mekanik Turk