Toyotasa 130 milyon dolar

FriendFeed 50 milyon dolara satıldı Facebook’a önceki gün. Bu bir bağlantı paylaşım ve tartışma sitesi, bir RSS kafe… üç beş düğme, arkadaşlar, karşılıklı yorumlar, RSS kaynakları, çeşitli Javascript’tler, ve bunları barındıran sunuculardan oluşuyor.

Facebook 15 Milyar dolar etti bir kısım hisseleri Microsoft tarafından alındıktan sonra iki yıl önce. Bu bir sosyal ağ servisi… arkadaş profilleri, çeşitli düğmeler, haber paylaşım, fotoğraf etiketleme vb. sosyal etkileşim araçlarından oluşuyor.

Bu rakamlara göre 3 FriendFeed Bir Toyotasa, 120 Toyotasa bir Facebook ediyor. Bu firmaları oluşturan değerleri karşılaştırmayı size bırakıyorum… işçi emeği v.s. kullanıcı emeği, araba dağıtım ağı v.s. sosyal ağ, oto yan sanayii v.s. API uygulamaları.

Karşılaştırmanın küresel yerel birim farklarını da göz önüne alırsak mesela Türkiye’de başlayan sosyal ağ servisi Cember.net yaklaşık 6 milyon dolara Avrupa’lı XING fimasına satılmıştı. 8 Cember.net bir FriendFeed ediyor.

Biraz önce Replikas’tan bir şarkı dinledim bilgisayarımda. Bu sırada MP3 oynatıcıma eklenmiş bir yazılım ise arkaplanda bunu last.fm sunucularına haber vermekle meşguldu.

Günün her anı milyonlarca kişi milyonlarca şarkı dinliyor, ve aynen benim bilgisayarımın yaptığı gibi onlarınki de bıkmadan usanmadan dinlenen bütün şarkıları last.fm‘e haber vermekte. Yani last.fm kullanıcısı olan her dinleyicinin müzik zevki kayıt edilmekte.

Bu ölçekte ve güncellikte bir müzik dinleme verisinin neler için kullanılabileceğini burada anlatmaya lüzum yok. Herhalde en önemli ve en çok karşılaştığımız kullanım alanı, müzik yapımcılarının ve reklamcıların, biriktirilen bu toplu zekayı kullanarak daha da iyi hedeflenmiş kitlelere ulaşmaları.

Bu verileri ellerinde bulunduranların daha önce hayal bile edilemeyecek doğrulukta bir öngörüye kavuşmalarına yaptıkları küçük (ayrı ayrı göz önüne alındığında) katkılarla yol veren milyonlar ise, bundan birkaç hafta önce last.fm’in resmi blog’undan ilan ettiği üzere last.fm’in sunduğu radyoları dinleme haklarından mahrum edildiler. Ki bu özellik bir anlamda kullanıcı katkısının karşılığı kabul edilegeliyordu. Yapılan açıklamaya göre bahsi geçen radyo yayınları artık ABD, Büyük Britanya ve Almanya dışındaki ülkelerde ancak ücretli olarak dinlenebilecek. Tabii dinlediğiniz şarkıları last.fm’e haber vermek hala ücretsiz..

Herhalde yaklaşık iki yıl önce yine Düğümküme’de yapılmış bir tespitin last.fm tarafından da ne kadar iyi anlaşıldığını takdir etmek lazım:

… O takdirde, Web 2.0′nin temel prensibini “insanların katkısını yani toplu zekayı uygulamanın gelişimi doğrultusunda kullanan sosyal bileşenli uygulamalar üretmek” olarak tanımlayabiliriz.

Bu kararın bir yandan ayrımcı yanına dikkat çekerken, bir yandan da kişisel verilerimizi nerelere emanet ettiğimizin farkına varmamız açısından dikkate alınması gereken bir gelişme olduğuna inanıyorum. Belki de bunun uç bir örneği olarak 30 Kasım 2006′da gerçekleşen Manevi Emek Borsasını hatırlatmalıyım. Bu borsadaki hisselerin değerleri, dünya üzerindeki dört farklı mekanı ziyaret eden insan sayıları tarafından belirleniyordu. Sadece bir ortamda bulunarak bile neden olabildiğimiz verinin, -bu örnekte saf spekülasyon için kullanılsa da- tahmin edemediğimiz yerlerde kullanılabildiğine dikkat çeken bir çalışma.

Daha önce bu blogda defalarca dile getirildiği gibi (bkz: İlgili Yazılar), internet sakinlerinin önünde duran en büyük sorun, yanyana gelince büyük değer kazanabilen kişisel verilerimizin sahipliği sorunu olmaya devam edecek. Bunlardan üretilen değerden biz ne kadar pay alıyoruz, web sitelerinden aldığımız hizmet bunu karşılıyor mu? Bu durumu değiştirmek için gereken düzenlemelerin yapılmasını kimler zorlayacak? İnternette ortak bir mücadele örgütlenebilir mi? Bunlar cevaplanması gereken sorular.

Burak Arıkan ve Engin Erdoğan’ın Mayıs 2008′de ortaya koydukları User Labor (“Kullanıcı Emeği”) adlı bir mikro-emek ölçüm mekanizması sunan veri yapısının, bir ilk adım olarak değerli olduğuna inanıyorum. Ancak, aynen işyerlerinin çalışanlarını sosyal sigorta kapsamına almasının anayasayla zorunlu kılınmadığı durumlarda olduğu gibi, büyük kitleler tarafından kullanılan web sitelerinin de bu duruma zorlanmadığı taktirde User Labor gibi şemaları hayata geçirmelerinin çok zor olduğu açık.

Tek tek internet kullanıcılarının örgütsüzlüğünün bu duruma neden olduğu göz önüne alınırsa, belki ihtiyacımız olan şey, her kullanıcının ayrı bir sözleşme imzalaması yerine, kullanıcının -istemli veya istemsiz- yaptığı bütün katkıları bir bütün olarak korumak üzere hazırlanmış bir toplu sözleşmeyi hazırlama ve imzalama güç ve yetkisini temsil ettiği milyonlardan alan bir sendikadır.

Eğer last.fm’e geri dönersek, böyle bir sendikanın çağrısıyla, sadece radyo yayınının hala ücretsiz olduğu üç ülkenin dışında kalan ülkelerdeki milyonların katılımıyla gerçekleştirilecek olsa bile, insanların bir anda ve toplu olarak, dinledikleri müzikleri haber vermeyi durdurmaları, şu anda profillerinde olan şarkıları geri çekip, başka bir servise aktarmakla tehdit etmeleri, last.fm’in radyo yayınlarını paralılaştırma kararını alırken bir kere daha düşünmesine yol açardı.

İlgili Yazılar

• Twollars: Twitter Para Birimi
• “Özgür Kültür”de kayıp noktalar
• Sosyal Ağ İşleterek Para Kazanmanın 3 Yolu
• User Labor – Bugün Facebook için Ne Yaptın?
• Social Networks Users Union adında bir oluşum manifesto aşamasında.

* Yazıda kullanılan görsel, yazarın “We are listening!” adlı görselleştirmesinden alınmıştır. Bilgi Üniversitesi Dolapdere kampüsündeki kamuya açık bir alanda sergilenmekte olan görselleştirme, yazarın last.fm’deki arkadaşlarını ve aralarındaki bağları açık etmesinin yanında kullanıcı avatarlarını beklenmeyen bir bağlamda yan yana getirmekte.

Suriye Pasajı’nda yapılmakta olan Göreli Konumlar ve Kanaatler sergisi dahilinde sunumlar ve konuşmalar yapılıyor. İlki geçen cumartesi yapılan tartışmada Borga Kantürk, Merve Şendil, ve Caner Aslan (yukarıdaki fotoğrafta) sanat üretiminde medyum konusuna odaklandılar. Yarın yapılacak tartışma ağlı bağlı internetli hayatımızı da göz önüne alarak günümüz sanatı ve kültürel üretiminde gayri maddi emek ve kimlik üzerine yoğunlaşacak.

Deniz Gül ile beraber yapacağımız konuşmada Düğümküme’den ilgili yazılara, görsellere, ve yorumlara da referans göstericem (liste bu yazının sonunda).

Yarınki konuşma programı şöyle:

25 Nisan 2009 Cumartesi
16:00 – 18:00

Suriye Pasajı
İstiklal Caddesi, No.348, Kat:4
Tünel – Beyoğlu

16.00
Elmas Deniz: Başka olasıklar; tarifler, notlar…
http://elmasdeniz.blogspot.com

Sanatçı, konuşmasında bireysel bir perspektiften, kendi biraraya getirdiği örnekler ile genel sanat problematiği; olası sanatçı –sanat sergileme ve durum yaratma- modelleri üzerine konuşacak. Sanatçı kimdir? Başka olasılıklar için nasıl bir ortam gereklidir? Yaratıcılık kimde aranmalıdır? Tabular nelerdir? Araştırmacı militan kimdir? Sanatçının önlenemez pasifliği. Ezberlenmiş olandan çıkabilmek. Homojen sanat ortanmından kurtulma yolları. Zihinsel mekan ihtiyacı. konuşmanın ana hattını oluşturuyor. Katılımcılarla birlikte bu soruları geliştirme amacı taşıyor.

17.00
Deniz Gül ve Burak Arıkan: Gayri Maddi Emek Üzerine Notlar
http://oddat.blogspot.com http://burak-arikan.com

Deniz Gül bloğunda yayınladığı mesleki iç döküşleri takiben güncel sanat üretimini sorgulayan bir dizi editöryel etkinliği Göreli Konumlar ve Kanaatler sergisi dahilinde başlatıyor. Gayri maddi emeğin dönüşümü üzerine Burak Arıkan’ı davet eden Gül, Arıkan’ın User Labor projesine yoğunlaşarak sorularına cevap arayacak. Program, değişen dünyada sanatın yerinin bir değişmez olarak belirlenmesine karşı çıkan, özellikle de dijitalizasyon ile yeni gerçekliğin peşinden koşan artı değer üreticilerini yıkıcı bir arayışla soru sormaya davet ediyor.

İlgili yazılar:

• Meta-Markets Üzerine, Ali Miharbi
• Şu Anda Ne Yapıyorsun?, Burak Arıkan
• Sanat Üretiminde Nesneden Sisteme Geçiş, Burak Arıkan
• Bugün Facebook için ne yaptın?, Engin Erdoğan
• Yeni Medya mı İşlemsel Sanat mı Kime Ne?
• Upgrade! Istanbul: Sosyal Ağlar Üzerine
• Protesto! – Openstudio’da Enflasyon Tehlikesi, Dara Kılıçoğlu
• Free Labor, Tiziana Terranova
• Immaterial Labor, Maurizio Lazzarato
• Affective Labor, Antonio Negri & Michael Hardt

Türkiye’de olsa “Teşekkürü bir borç bilirim” sloganıyla yola çıkması muhtemel yeni Twitter servisi Twollars kendini “Twitter Thank You Money” diye tanıtıyor. Twollars ile Twitter kullanıcılarına teşekkür ederken, sanal para da verebiliyorsunuz. Mesela mesajın içine “Give 2 Twollars @darita” yazdığınızda para göndermiş oluyorsunuz.

50 Twollars ile hesabınız açılıyor. Aktif kullanıcılar bağlantı paylaşmak, tartışma geliştirmek, başka mesajları tutmak gibi Twitter işi yaptıkça daha fazla para kazanabiliyor. Ben bugün paramın yarısını harcadım.

Twollars ayrıca hayır kurumlarını (“charity”) destekliyor. Hayırsever kullanıcılar mesela Kızılay, TEMA, WHO, vb. kurumlara Twoller bağışlıyorlar, belli bir miktarın üzerine çıkıldığında bu para gerçek dolar olarak kuruma aktarılıyor. Para değiş tokuşu nasıl gerçekleşiyor tam açıklanmıyor ama iyi bir başlangıç diyebiliriz.

Twoller metin ayrıştırma tekniğiyle çalışıyor (“Regular Expressions” kullanarak). Twitter’de yazdıklarınız sadece insanlara değil makinelere de açık olduğundan internet üzerinde herhangi bir bilgisayar yazdıklarınızı kaydetip analiz edebiliyor. Gerek Hashtags gibi ticari sistemler olsun gerek deneysel sanatsal sosyal yazılımlar olsun bir çok uygulamasını görüyoruz metin ayrıştırmanın. Twitter, FriendFeed, Facebook gibi ortamlarda kullanıcılar belli yapılarda –mekanik– mesajlar yazmaya alıştıktan sonra ayrıştırma işlemi daha da kolaylaşıyor. Zamanla insanlar bu makine diline alışırken, makineler de insan diline alışıyor. Karşılıklı adaptasyon. İster semantik web de ister toplu zeka de makinelerle aramızda hızla bir adaptasyon oluşuyor. Bu adaptasyon ile – gayri-maddi emek sayesinde– ortaya çıkan enerji serbest pazar ekonomisi şartlarında kapanın elinde kalıyor, sömürebilenler “information overlord”* olup Lordlar Kamarası’nda yerini alıyor McKenzie Wark’un Gamer Theory kitabında dediği gibi.

• How To Be a 21st Century Capitalist, Umair Haque
• Gamer Theory, McKenzie Wark
• User Labor

* “Information Overlord” terimi Türkçe’de “bilgi derebeyi” olarak kullanılabilir.

Ne heykel ne karton ne sanal dünya kendi başlarına ilginç ortamlar, ne ölüm-yaşam karşıtlığı ne fiziksel-sayısal ikilemi ne gerçek-temsil karşılaştıması kendi başına ilginç konular sanat alanında. Ancak bunların bir kaçı veya hepsi bir araya geldiğinde, karıştırılıp yeni anlamlar yaratıldığında yeni sorular sorulabiliyor, kafamız karışabiliyor, düşüncemiz gelişebiliyor.

3 boyutlu karton poligon heykel yapmak son üç yıldır sanatçılar tarafından kullanılır bir teknik oldu. Sayısal dünyada kullanılan fiziksel metaforlu arayüzleri olduğu gibi gerçek dünyaya çeviren sanatçılar kartondan nesneler yaparak algımızda fiziksel-sanal ayrımıyla oynuyorlar. Aram Bartholl en ironik işleri yapanlardan, Google Maps ikonlarından World Of Warcraft modellerine fiziksel dünyaya çevirdiği metaforlar aklı alıcı. Scott Kildall ve Victoria Scott‘un SecondLife’dan çıkma ürünleri ve Susy Oliveira‘nın referanssız karton poligon heykelleri (yukarıdaki görsel) ile bu trendin yayıldığını görebiliyoruz. Pek yakında ticari ortamların da olayı keşfetmesiyle Adidas Nike Sony marka karton poligon ürünler hayatımızı istila edebilir.

2008 Şubat ayında Boston’da yapılan Turbulence Mixed Realities / Karışmış Gerçeklikler Konferansına bu konuyu çalışan sanatçılar çağrılmıştı. Hem karışmış fiziksellik hem karışmış ekonomi tartışılmıştı. Ben de sanal / gerçek karşımış ekonomi panelinde yeralmıştım, ölçülebilir manevi emek konusunu Meta-Markets ve MYPOCKET projeleri üzerinden tartışmaya açmıştım. Karışmış ekonomi ve fiziksellik dışında kavramsal konumlandırma açısından da sanal ve gerçek dünya çelişkisi günümüz sanatına malzeme oluyor. Ali Miharbi’nin yazdığı Zombi Performanslar yazısı bu alanda örnekler veriyordu.

Nasıl pop kültürün sembolleriyle oynayan sanat işleri anında anlamlandırılabiliyorsa, bu poligon karton heykeller de sanal-pop metaforları fiziksel dünyaya çevirdiğinden anında görenleri şaşırtıyor. Hafiflik, el yapımı olma, düşük çözünürlüklü dokular, insan boyutlarına yakınlık bu işlerin en bariz fiziksel özellikleri. Gerçek-sanal geçmesi, fiziksel-sayısal çevirisi, canlı-cansız dengesi işlerin kendilerinde bir bütün olarak toplanıyor.

Bu sanal dünyadan gelen karton poligon işler bir yanda gazetelerin verdiği Safranbolu Meksika Evleri maket hobiciliği değersiz hafif zaman kaybı hiç saçma işler gibi duruken, diğer yanda çarpık fiziksel özellikleri (insan boyutunda insan ama düşük çözünürlüklü doku-görüntü) ve verdiği referanslarla düşündürücü dönüştürücü kafa karıştırıcı oynatıcı bir yerde duruyor. Şimdi bir gazete patronu olsam bu sanatçıların işlerinden 100 kupona karton poligon heykeller vermeyi düşünürdüm. Neyse ki değilim.

No Matter (2008) Scott Kildall & Victoria Scott. Hem SecondLife’da hem fiziksel dünyada üretilen hayali nesneler.

Wow (2006) Aram Bartholl. World of Warcraft oyunundaki kişilik temsillerinin gerçek dünyaya taşınması.

Map (2006) Aram Bartholl. Google Maps servisinin yer işaretlemede kullandığı ikonların gerçek hayata taşınması.

1H (2008) Aram Bartholl. World Of Warcraft oyunundan alınmış silahlar kartondan büyük boyda yapılıp kamusal alanda taşınıyor.

Sandbox Berlin (2007) Aram Bartholl. Sandbox SecondLife içinde deney yapmak için ayrılmış geçici bir alan. Sandbox Berlin bu geçici sanal alanı fiziksel / kamusal ortama taşıyor.

Yeni Radiohead videosu “House of Cards” Google Code sitesinde yayına verildi. Video üç boyutlu taranmış Thom Yorke profili, üç boyutlu insan ve mekan taramaları animasyonundan oluşuyor. Animasyon boyunca piksel bulutu dediğimiz bir görsellik hakim. Lazer tarama yöntemiyle yapılan videoda uçuşan ve titreyen pikseller böyle şeyleri yeni görenleri ilk bakışta şaşırtıyor. Ancak bu tür görsellikle tanışık olan işlemsel sanatçılar ve tasarımcılar çeşitli email listelerinde ve görüşmelerde bu videoyu ne estetik olarak ilginç ne de yeni bulduklarını belirtiyorlar. Tartışma videonun yapılma tekniğinden verilerinin Google kod deposunda yayınlanmasına kadar pazarlama, teknoloji, estetik, ve etik üzerine gelişiyor.

http://code.google.com/creative/radiohead/

YouTube videoları Türkiye’den gözükmüyor, “House of Cards” videosunu DailyMotion üzerinden izleyebilirsiniz.

Solda Cold Play, sağda UVA’in Colder için yaptığı çalışma.

Yönetmenliğini James Frost’un yaptığı Radiohead videosunda kullanılan görsellik (bkz nasıl yapıldı) daha önce Showstudio ve UVA gibi işlemsel tasarım ve sanat yapan stüdyolarda, Cold Play “Rush of Blood” albümünde kullanılmıştı. Pop yıldızlarının suratının dijitalleştirilmesi ve bilgisayar yönetmleriyle bozulması daha önce mesela Kraftwerk videosunda ve pek çok filmde ve sanat işinde kullanılmıştı. Bilgisayarla portre resim değiştirme bozma estetiğinin literal olarak ilk görüldüğü zaman belki de Andy Warhol’un Debbie Harry’i bir TV şovunda Amiga bilgisayar ile boyaması olmuştur. Bu Tv şovunda Warhol’a daha önce hangi bilgisayarlarla çalıştığı sorulduğunda, Warhol cevap veriyor: “ben herşeyle çalıştım, özellikle bunu bekliyordum.”

Radiohead’in yeni videosunda ilginç olan videonun kendisinden çok kullanılan piksel bulutunun veri olarak Google Code üzerinde yayınlanıyor olması. İster indirip kendi bilgisayarınızda deneyin isterseniz Radiohead etkileşimli java applet‘i kullanarak oynayın görüntüden daha gerçek bir şeye yaklaştığınızı hissedeceksiniz… Bu Radiohead pazarlama kampanyası bariz bir biçimde Google Code deposunu MTV gibi kullanıyor, görsellik fetişzminin yerine kod ve veri fetişizminin geçmeye başladığını onaylıyor.

• http://code.google.com/creative/radiohead/
• http://code.google.com/p/radiohead/downloads/list
• http://code.google.com/creative/radiohead/viewer.html

Daha önce Modest Mouse, Björk, Beastie Boys gibi popüler müzik yıldızları hayranlarına video yapmalarını sağlamış ve üretilen videolardan kendi promosyonlarında faydalanmışlardı. Tahmin edersiniz ki bu tür girişimler kullanıcı tarafından yaratılan içerik (“user generated content”) devrinde yapılmaya başlanmıştır. Bugün Radiohead videoda kullanılan ham tarayıcı verisini yayınlamasıyla ve hayranlarını bu verileri kullanmaya davet etmesiyle pazarlama girişimini bir adım daha ileri götürmüştür. Dönüp dolaşıp aynı soruya geliyoruz. Hayranlar emeklerinin karşılığında ne alıyor? Radiohead’in ününden bir parça mı, para mı, sahne arkasında misafirlik, otel odasında yataklık, imzalı poster, beraber fotoğraf mı? Bu yaşadığımız zamanda hangisi zamanınızı kafanızı enerjinizi vermeye eşdeğer olabilir?

İlgili bağlantılar:

• 3 boyutlu lazer tarayıcı nasıl kullanılır? (bizzat kendi deneyimlerim)
• Lidar marka üç boyutlu çevre tarayıcı (video’da kullanılan)
• Bugün Facebook için ne yaptın? (User Labor duyurusu)
• Meta-Markets Üzerine (Ali Miharbi ile manevi emek söyleşisi)
• YouTube Platformu ile Yeni Nesil Televizyonculuk (tv reklam Google ilişkisi)

* Bu yazıda bağlantı verilen YouTube videoları Türkiye’den görünmüyor olabilir. Türkiye devletinin vatandaşlarına getirdiği bu çağdışı kısıtlamayı bile bile YouTube videolarına bağlantı vermek zorunda kaldım kusura bakmayın.

Emniyet birimlerinin 25 Şubat- 25 Temmuz 2007 tarihleri arasında Türkiye genelinde bütün ev ve işyeri telefonları,tüm hatlı cep telefonlarını, SMS mesajlarını, e-mail ve faks yazışmalarını takip ettiği iddia edildi.

Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Daire Başkanı Ramazan Akyürek’in 25 Nisan 2007’de Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi’ne izleme izninin uzatılması için başvurduğu da öğrenildi.

Başvuruda cumhurbaşkanlığı, genel seçim sürecinde, DHKP/C, PKK gibi yasadışı örgütlerin gerekçe gösterilip “izleme izni” istendi.

Güvenlik ile kişisel gizlilik haklarının ihlali arasındaki çizgi politikdir

Yani ideal değildir. Bu yüzden vatandaş ile devlet karşılıklı anlaşmaya varmalıdır. Yani “biz vatandaşlar bu kadar güvenlik istiyoruz bunun karşılığında da şu kadar gizlilik haklarımızı ihlal edebilirsiniz” diye anlaşmaya varmak gerekir. Bunun için ister lobi yap, iste sokakta slogan at, ister blog yaz, ister TBMM’ye git, ister yasa teklifi ver bir şekilde devletle vatandaş arasında bu politik anlaşma yapılmalıdır. Bu anlaşma “muğlak” veya “tek taraflı” bırakılamaz, bırakılırsa haksızlık olur. Bunları bir yerde okuyup öğrenmedim, duruma bakıp akıl yürütmeye çalışıyorum ve kendi düşüncelerimi ifade ediyorum.

Eminyet tüm Türkiye’yi aynı anda izleyip analiz yapabilecek teknolojiye mi sahip?

Teknik olarak eminyetin tüm Türkiye’yi aynı anda dinlemesi ve analiz etmesi nasıl mümkün? Eğer Türkiye’de böyle bir teknoloji varsa biz sade vatandaşların hizmetine (başka amaçlarla) niye açılmıyor? Bu teknolojik kapasite bizden alınan vergilerle geliştirilmişse neden biz de kullanamıyoruz? 70 milyon kişinin gerçek zamanda konuşmalarını, SMS mesajlarını, email ve faks yazışmalarını takip edip analiz edebilen bir sistem Google’da bile yok, bizde varsa neden vatandaşa bir hizmet olarak sunulmuyor? (Bkz: Bilmediğimizi Bilmediklerimiz)

Sosyal web’e hayatımız akıyor

Türkiye’de hal böyleyken internet’de (bkz: Türkiye internet nüfusu 26 milyon), milyonlarca Türkiye vatandaşı sosyal web servislerine hayatını döküyor. Facebook Twitter FriendFeed gibi sosyal web servislerini kullanan kalbur üstü İngilizce ve bilgisayar bilen sınıf hayatını bu servislerin veritabanlarına kaydediyor. Her gün ne yaptığını ne ettiğini, kimi tanıdığını, fotoğraflarını, videolarını, ilgi alanlarını, katıldığı etkinlikleri, bir olay karşısında ne hissetiklerini giriyor sosyal web servislerine (Bkz: Bugün Facebook için ne yaptın?).

Bu veriler tabii ki CIA tarafından rahat rahat gözetlenebiliyor. Kullanım sözleşmelerinde Google da Facebook da devletin sunucularına bakmak istemesi durumunda birşey yapamayacaklarını belirtiyorlar (Bkz: Facebook’da CIA parmağı). Belki bu durum Amerika’da 11 Eylül’den sonra başlayan güvenlik ekonomisinin bir etkisidir (her türlü özel güvenlik servisinin para yapması) belki daha genel kapitalizm evriminin geldiği bir noktadır bilemiyoruz. Ama aynı Türkiye’de emniyetin bizle politik bir anlaşmaya girmeden bizi korumak için bizi izlemesi gibi, biz sosyal web kullanıcıları da kullandığımız servislere politik bir anlaşma yapma fırsatı bulamadan farkında veya farkınfa olmadan herşeyimizi aktarıyoruz. Ne de olsa arkadaşlarımız orada…

Güncelleme

Yargıtay: Ülke genelinde izleme yapılamaz. Yargıtay 9. Ceza Dairesi, Türkiye genelinde jandarma bölgesinde teknik takip yetkisi veren Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını bozdu.

Yeni nesil web 2.0 internet servisleri (mesela Facebook, Flickr vs) kullanıcının oluşturduğu içerik (user-generated content) vasıtası ile reklam geliri elde ediyor. Bunun karşılığında kullanıcıya servis veriyor. Yalnız şöyle bir durum var. Bazı kullanıcılar diğerlerine göre daha fazla trafik üretiyor, dolayısıyla Facebook’a Flickr’a daha fazla kazandırıyor (reklamı ne kadar çok görürsen tıklanma şansı o kadar yüksek). Bu şekilde daha fazla değer yaratan kullanıcı daha iyi servis alıyor mu? Ya da bu emeğinin karşılığını alıyor mu? Çoğu zaman cevap hayır.

Yeni projemiz User Labor, bu probleme odaklanıyor. Kullanıcı emeği karşılığında ne alıyor sorusunu cevaplamak için öncelikle kullanıcının emeğini nasıl ölçebiliriz diye düşünmek lazım. Bu noktada User Labor Markup Language (ULML) devreye giriyor. ULML, bir XML alt spesifikasyonu, yani RSS gibi bir şey. Kullanıcının bir servise ne kadar emek verdiğini ve ne kadar trafik yarattığını kalem kalem hem bilgisayarların hem de insanların okuyabileceği bir şekilde özetliyor. Mesela, Facebook için, kaç arkadaşın var, bağlantıda olduğun gruplar sıkı gruplar mı, kaç foto yükledin, kaç kişi profilini ziyaret etti vs gibi değerler bir ULML dökümanı içinde yer alıyor.

Özetle, ULML dökümanlarının hedefi, ‘ben bu kadar iş yaptım, burada yazıyor, karşılığını isterim‘ dedirtebilmek. Yani, ben bugün Facebook için ne yaptım? Facebook benim için ne yaptı?

Daha fazla bilgiyi User Labor sitesinde bulabilirsiniz.

Ayrıca şu bağlarda da değişik perspektifleri okuyabilirsiniz:

• Happy User Labor Day! – xdiscipline (Engin Erdoğan)
• User Labor Markup Language – Burak Arıkan
• User Labor is here – Meta-Markets Journal

Türkiye’de toplum şok üstüne şok üstüne şok yaşarken neden yeni medya mı işlemsel sanat mı diye uzaydan gelmiş gibi duran bir konuya eğiliyoruz? Neden yeni medya deyince web2.0 dalgasından, Photoshop tekniklerinden, video sanatından bahsetmiyor da ağlı bağlı hayattan, merkezden-kitleye iletişimden, sosyal ağ hortumlamasından, kitlesel ifade özgürlüğü engellemesinden, DNS ayarlarından, temsilsiz demokrasiden, dağıtık iktidardan, medya arkeolojisinden bahsediyoruz. Neden işlemsel kelimesini İTÜ Bilgisayar Fakültesi’ndeki Mikro İşlemciler dersinde kullanıldığı gibi veya Bir Kelime Bir İşlem yarışmasındaki gibi değil de sanat kelimesinin önünde işlemsel sanat diye kullanıp diziyoruz elektronik sivil itaatsizlik, protokollü toplumsal denetim, kitleden-kitleye mesajlaşma, bilgi görselleştirmesi, manevi emek sömürüsü, diyagramlar, tarifeler, tersine stratejiler, ağların savaşı?

Ali Miharbi, Ahmet Atıf Akın, Orton Akıncı ile bu perşembe günü (17 Nisan) Güncel Sanat Tartışmaları Dizisi‘nde konuşacaklarımızı bir iki hafta öncesinden emaillerde tartışmaya başladık. Malum Türkiye’de icat edilmemiş kavramları kullanıyoruz sık sık. Tartıştığımız konuları Türkçe ifade etmek istedğimizden terimlere ve Türkçe’lerine bir süre takıldık, ama sonra bir şekilde içinden çıkabildik.

Uğraştığımız sanat hem yeni nesil teknolojiler hem baki toplumsal olgular üzerinden. Hem Türkiye’de yaşanan şokları konu alıyoruz hem Kaliforniya’da icat edilen yeni teknolojilerin toplumsal etkilerini. Kullandığımız teknikler hem bilgisayar programlaması, hem yemek tarifesi, hem diyagram çizme, hem arkeolojik araştırma olabiliyor. Bu konuşmada herkes kendi işlerinden bir kaç parça sunacak ve sonrasında bu bahsettiğimiz konular çerçevesinde tartışıcaz.

İstanbul’daysanız konuşmaya bekleriz. Tartışmalar dizisi bittiğinde kitap olarak da yayınlanacak. Böyle konuların klasik bir kitaba girecek olması kadar önemli olan diğer şey de internet’ten katılım. Bu yazıya yorum yazın, sorularınızı veya tartışılmasını istediğiniz alakalı konuları önerin tartışmaya alalım. Güncel Sanat Tartışmaları Dizisi’ni Azra Tüzünoğlu hazırlıyor, burdan el sallıyoruz, teşekkürler Azra!

Güncelleme: Mimar Sinan etkinliği bitti, tam da olması gerektiği kafamız daha da karıştı, tartışmaya yorumlarda devam ediyoruz. işlemsel sanat ve yeni nesil medya üzerine çalışıyorsanız veya bu alanla bir şekilde ilgileniyorsanız tartışmaya yorum yazarak katkıda bulunun biz de öğrenelim.

Olayın anonsu şöyle:

Güncel Sanat Tartışmaları Dizisi-8
“Yeni Nesil Medya ve İşlemsel Sanat”
Konuşmacılar
Burak Arıkan + Ali Miharbi + Ahmet Atıf Akın(a.k.a pagan@xurban) + Orton Akıncı

Tarih 17 Nisan 2008 Perşembe
Saat 18:30
Yer Mimar Sinan Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Beşiktaş Yerleşkesi 208 no’lu derslik

Her bir konuşmacının kendi deneyimleri üzerinden işlemsel sanat ve İnternet teknolojileriyle birlikte çeşitlenip, sürekli yenilenen yeni medya sanatı konularını açımlamayı hedefledikleri konuşmanın ana ekseninde; dağıtık iktidar, kimliksizleşme ve anonimleşme, taktiksel medya, teknoloji ve kontrol, elektronik sivil itaatsizlik, İnternet üzerinden eleştiri&tersine çevirme stratejileri, Türkiye’deki devlet kontrolü ve İnternet protokolleri ilişkisi gibi meseleler tartışılacak. Yeni medya ve galeri mekanı ilişkisi, medya festivalleri, yeni medya kurum ve gösterim alanları da tartışma içeriğinde yer alacak konular arasında.

* Posterdeki görsel Per Wizén tarafından yapılmıştır.

İlgili Düğümküme Yazıları:

• Mimar Sinan’da Güncel Sanat Tartışmaları
• Click: Sadece Bir Başka Sergileme Deneyi mi?
• Çok Yerli Ağ Etkinliği

Silikon Vadisi peygamberlerinin bu sistemleri desteklerken iki genel savı var:

1. Normalde bir RSS okuyucusundan erişilebiliecek bu bilgileri bir web servisine dönüştürürsek RSS nedir bilmeyen ama sosyal ağ servisleri kullanan kişilere erişebiliriz.
2. İnsanlar bir iki tıklamada arkadaşlarının toplu beslemelerine ulaşırlar.

İkinci sav bana da iş yapar gibi geliyor, ancak organik değil gerçekten de hortuma ağzını dayamak gibi bir iş. Mesela bir arkadaşımın blogunu takip etmek isterim ama fotoğrafları veya videoları pek umrumda olmayabilir. Bu hareketleri blok blok almak yerine ben kendim daha uzun sürede RSS listemi tek tek hazmederek organik olarak geliştirmeyi ve bakmayı tercih ediyorum. Bu durumda RSS okuyucum bana çok daha kullanışlı geliyor.

Bu hortumcular yetmiyormuş gibi bugün FriendFeedFeed diye bir servis çıktı! Adeta bu durumla dalga geçer gibi hortumlayıcıları hortumlayan bir servis FriendFeedFeed. Haberi öğrendiğim yer TechCrunch’da Arrington yazıyor: tamam anladık.