29.11.2007

Ulusal Kadife

David Crawford‘un 2000 yılında Turbulence komisyonuyla yaptığı “National Velvet” projesi Britanya bayrakları ile Amerikan bayrakları arasındaki geçişi ve sembolik ilişkiyi bir zaman çizelgesi üzerinde gösteriyor.

crawford-nationalvelvet0.png
crawford-nationalvelvet1.png
crawford-nationalvelvet2.png
crawford-nationalvelvet3.png
crawford-nationalvelvet4.png

12.08.2007

Bilgi Görselleştirmesiyle Sosyal Kontrol

Bu müzik videosu Röyksopp’un “Hatırlat Bana” ismli parçası için Fransız grafik film stüdyosu H5 tarafından yapılmış (2002). Toplumun nasıl utopik idealler adına kontrol edildiği işaretler ve ikonlar ile yüklü bilgi görselleştirmesi tekniği ile anlatılıyor tüm video boyunca. Günlük hayatta devletin toplumu eğitmek için kullandığı işaretler ve sistemlerden detaylar var.

Yine H5 tarafında yapılmış Fransız enerji şirketleri topluluğu (“conglomerate”) Areva reklam filmi bu Röyksopp videosunda yapılan eleştirinin tersine Areva’nın nükleer enerji etkinliklerini topluma taraflı bir mesaj olarak veriyor.

16.06.2007

1899 Avrupa'sında Politik Durum Haritası

hastaadam.jpg

hastaadam2.jpg

19.yüzyıldan 20.yüzyıla geçerken Avrupa’nın politik durumunu anlatan nefis bir harita. İsmini “Karışık Sularda Balık Avı” olarak çevirebileceğimiz bu harita Fred W. Rose tarafından yapılmış. Etrafta.com’dan Boran Güney sağolsun bulmuş bu haritayı ve “Hasta Adam” yorumunu yapmış yatalak gösterilen Osmanlı İmparatorluğu görseli üzerine. Haritaya yakından bakarsanız Rusya, İngiltere, ve Osmanlı İmparatorluğu gibi ülkelerin balık tuttuğunu görüyorsunuz. Peki ne tutuyorlar? Blogcu Catholicgauze “…aslında sömürecek servetler peşindeler” diyor.

Detaylarını görmek için yüksek çözünürlüklü JPG dosyasına bakın.

Bilgi görselleştirmesi için ilham verici bir iş. İnsan figürleri, ifadeler ve dönemin sembolleri ile yerlerin, ülke sınırlarının arasında gidip gelen zengin bir akış var haritaya baktığımızda. Bu akış sayesinde ilişkileri bir çırpıda anlayabiliyoruz ve hem makro hem mikro okuma yapabiliyoruz. Aynı yıllarda neler olup bitmiş bir kaç fotoğraf aradığımda T.C Başbakanlık Enformatik Kurumu’nun yaptığı arşivi buldum. Haydarpaşa Garı’nın inşaatından I.Jön Türk Kongresine kadar belgesel fotoğraflar o yıllarda olan bitenleri gösteriyor.

Bugünün siyasi haritası yapılsa nasıl olurdu?

Düğümküme’de sık sık bahsettiğimiz bugünün çağdaş mimar şehircisi Rem Koolhaas ve ekibi OMA/AMO da mimari araştırmalarında haritalar yapıyor, gündemden görselleri dadacı tekniklerle montajlayarak zaman çizelgelerine ve dünya haritasına yerleştiriyor. Aşağıda Koolhaas’ın 2004 yılında çıkardığı Content (“İçerik”) isimli kitabından Bir Otopsi isimli çalışmayı görüyorsunuz. Bir Otopsi 1989 2003 arası dünya politika sahnelerinde olup bitenleri mimari üretimle paralel olarak gösteren bir montajlı zaman çizelgesi. Fotoğrafları kitaptan ben cep telefonuyla çektiğim için çok kaliteli değil ama fikri veriyor sanırım.

content0.jpg

content4.jpg

conten2.jpg

content5.jpg

content6.jpg

content9.jpg

content8.jpg

Content kitabında yer alan Bir Otopsi (“An Autopsy”) yazısı ve görselleri Theo Deutinger, Maja Borchers, Matthew Murphy, Nanne de Ru, Max Schwitalla, Sebastian Thomas tarafından hazırlandı.

18.03.2007

Canlı Canlı Tarih Yazılıyor

wiki-gorsel_abortion.jpg

Internet üzerine yaptığımız bir çok işlem kayıt edilebiliyor. Bu kayıtlar bazen dolaylı (mesela google araması yaptığımızda) bazen de açık (mesela wiki makalesi yazdığımızda) yapılıyor. Internet’te aramak, wiki yazmak, blog yazmak, sosyal ağlarda profil yaratmak, mesaj göndermek, yorum bırakmak gibi aktiviteler günlük hayatımızın bir parçası oldukça en azından bilişsel hayatımız canlı canlı tarihe geçiyor diyebiliriz. Üstelik hem birey olarak hem de toplumsal olarak canlı canlı tarihe geçiyoruz. Mesela bireysel olarak dün merak edip de Google’da aradığınız konular, önceki akşam yazdığınız wiki makalesi, geçen hafta yenilediğiniz mySpace profiliniz; toplumsal olarak ise geçtiğimiz aylarda Beyrut’ta hangi bölgeler bombalandı, iki ay önce yeni nesil telefon iPhone nasıl blog dünyasında patladı, önceki hafta Türkiye’de Internet sansürü nasıl dünya gündeminde yeraldı bunlar hep kaydedilerek çeşitli veri merkezlerinde depolanıyor ve defalarca kopyası alınıyor.

Bugün canlı canlı tarih yazılıyorken modernleşmeyle birlikte ortaya çıkan “toplumsal hafıza yaratıcısı” tarih kurumları yöntemlerini tekrar gözden geçirmelidir. Belki tarih kurumları (TTK, Tarih Vakfı) tarih yazma işini çoktan kitlesel medya kuruluşlarına (Doğan Holding) teslim etmiş olabilir. Ancak Internet kullanımı arttıkça bireysel veya toplumsal bilgi biriktirme ve yorumlama, yani tarih yazma yöntemleri tamamiyle yenilenecektir. Peki şu anda ne gibi yeni yöntemler var? Mesela günümüzün en önemli bilgi kaynağı Wikipedia’da yazılan makaleler hakkında yapılan işler tarih yazma konusunda oldukça yeni fikirler veriyor.

Tarih Akışı (“History Flow”) Wikipedia makalelerinin geçmişlerini görselleştiren bir proje. Fernanda Viégas ve Martin Wattenberg tarafından MIT Media Lab ve IBM ortaklığıyla yapılan proje bilgi görselleştirme tekniklerini kullanarak Wikipedia makalelerinin tarihindeki çeşitli örüntüleri görülebilir hale getiriyor, dolayısıyla yorumlanabilir kılıyor. Bir Wikipedia (Türkçesi Vikipedi) makalesi herkes tarafından düzenlenebiliyor ve her kayıt edildiğinde eski versiyon tarihiyle birlikte sistemde tutuluyor. Böylece versiyonlar içinde geri ileri giderek makalelenin geçmişi incelenebiliyor. Tarih Akışı projesi Wikipedia makalelerinin kalitesinin korunması için kullanıcılar arasında nasıl bürokratik bir sistem geliştirildiğini gösteriyor. Wikipedia gibi tamamiyle serbest bir ortamda anarşi çıkması beklenirken kolektif bir yaratım sürecininin hakim olduğu görülüyor.

Yazının başındaki görsel “Abortion” makalesindeki iki yıllık değişimi gösteriyor. Diğer örnekler “İslam”, “Evrim”, “Kapitalizm” gibi tartışmalı konularda iki yıllık aktiviteyi gösteriyor. Bu görsellerin nasıl oluşturulduğu burada anlatılıyor. Her renk bir kullanıcıyı temsil ediyor, yeni kullanıcılar makaleye katkıda bulundukça makalenin boyutu yukardan aşağı giderek artıyor. Mesela “İslam” makalesinin bir ara tamamiyle silindiğini ve sonra tekrar yazıldığını görebiliyoruz. Bu da makalenin tarihinde oldukça fırtınalı tartışmaların ve radikal tepkilerin olduğunu gösteriyor. Bu projede kullanılan görsel analiz tekniği zaman içindeki herhangi bir değişimi anlamak için oldukça başarılı, dolayısıyla tarih yazma konusunda bize yeni bakış açıları veriyor.

wiki-gorsel_islam_group.jpg

“İslam” makalesindeki iki yıllık değişimler.

wiki-gorsel_evolution.jpg

“Evrim” makalesindeki iki yıllık değişimler.

wiki-gorsel_capitalism_grou.jpg

“Kapitalizm” makalesindeki iki yıllık değişimler.

14.02.2007

Sevgililer Günlüğü

Sevgililer günü anısına geçen yıllardan akıllarımızda kalan iki hisli görselleştirme projesini yazıyoruz.

dumpster

Dumpster Golan Levin’in Kamal Nigam ve Jonathan Feinberg’le beraber yaptığı Amerikan gençlerinin romantik hayatını anlatan etkileşimli bir görselleştirme. Levin 2005 yılı boyunca ayrılıklarını bloglara yazan kişileri Internet üzerinde programatik olarak araştırıyor ve ilişkileri çeşitli açılardan inceleyebileceğimiz görsel bir analiz programı yaratıyor. MEdya teorisyeni Lev Manovich de Sosyal Veri Tarama yazısıyla Dumpster’a teorik bir altyapı kazandırıyor.

we feel fine

We Feel Fine projesi ile Jonathan Harris ve Sep Kamvar insan duygularını küresel boyutta araştırıyor. We Feel Fine Internet üzerinde bloglardan içinde “hissediyorum” kelimesinin geçtiği yazıları topluyor. Toplanan verilerde semantik analiz yapılıyor ve hisleri ifade eden kelimeler çıkartılıyor. 2005 yazından beri sürekli toplanan veriler bir veritabanında tutuluyor. Günde ortalama 20 bin yeni his sisteme otomatik olarak kaydediliyor. Sonuçta bir çok genelleme yapılıyor. Avrupalılar Amerikalılardan daha sık mı üzgünler? Kadınlar erkeklere göre daha mı fazla şişman hissediyor? İnsanlar Bağdat şehri hakkında ne hissediyor? En mutlu şehir hangisi? İnsanlar sevgililer günü için ne hissediyor? gibi bir çok genelleme görsel olarak ifade ediliyor.

30.08.2005

Dimvision | MusicMap

MusicMap

MusicMap en basit anlami ile Amazon.com un elektronik ticaret veritabanini sorgulayarak aratilan kelimenin bagintili oldugu sonuclari incelemenizi saglayan bir ag gorsellesticisi olarak dusunulebilir. Bilgi Universitesi, Gorsel Iletisim Tasarimi bolumu mezunlarindan Fahri Ozkaramanli ile programci Ozhan Binici nin ortak calismasi olan bu alet ayni zamanda Ozkaramanli’nin mezuniyet projesi. Text bazli sorgulama ve goruntuleme ekranlarina gorsel bir alternatif olarak dusunulmesi gereken yazilim su an sadece muzik ile alakali aramalar yapmaniza olanak sagliyor.

28.07.2005

David Rokeby şehir dinamiklerini görselleştiriyor

Sehir meydanlarinda olan biten seyler gunluk, anlik, veya yillarca… hepsini bir arada gorebilsek ne gromus oluruz, en azindan son uc bes saniyeyi… David Rokeby sehir meydanlarina bakan kamerasi ve bilgisayariyla insanlarin zaman icinde olusturdugu patikalari gorsellestiriyor. 2002 Venedik Mimarlik Bianeli’nde sergiledigi “Next Memory City” adli projesi 30 dakikalik kayitlarin ustuste bindirilmesiyle ve zaman kodunun kaydirilmasiyla Eadweard Muybridge’in islerine benzer, genis planda hareket calismasi olusturuyor.

David Rokeby

23.07.2005

Bebek isimleri gezgini

Martin Wattenberg‘in tasarladigi bu bilgi gorsellestirmesi etkilesimli olarak 1880′den bugune populer olmus bebek isimlerini gezmeyi sagliyor.

Name Voyager

09.04.2005

Wiki görselleştirmesi

Fernanda Viégas ve Martin Wattenberg Wikipedia‘da herkesin sinirsizca yazip cizip degistirebildigi metinleri gorsellestiren isleri sana bana ona yararli, hesapli. Mesela islam gibi genis capta akil oynatan konular hakkinda Wikipedia’da giren cikan yazilarin gorsellesmesi, bilismesi, hesap kitap, gor, gorece, imece…Wikipedia - islam

03.04.2005

Şeffaf Zeka: Thinking Machine 4

acilis oncesioyun ortasioyun sonu

Strateji oyunlardaki dusunme islemi sakli bir aktivite olarak cereyan ede dursun, Thinking Machine bunu tam tersine ceviriyor ve surecin tamamlanmasi asamasindaki ara adimlari belirginlestirerek izleyiciye sunuyor. Yazarlardan Martin Wattenberg’in transparent intelligence(seffaf zeka) olarak tanimladigi yapay zeka ornegi, makina ve insan arasinda gecen satranc oyununda makinanin en iyi hamlesine karar vermesine etki eden vektorleri gorsellestiriyor.