Düğümküme » altyapı

Askeri Altyapı Sanatı başlıklı yazıda bahsettiğimiz sanatçı Trevor Paglen yarın İstanbul’da. Paglen CIA ajanlarının dünya üzerindeki hareketlerini, belirsiz zamanlarda kalkıp inen istihbarat uçaklarını, gizli askeri üsleri, faili meçhulları buluyor. Paglen’in işleri “olmayan” merkezleri araştırıp belgeleme (askeri kamplar), şüpheli takip etme (milli istihbarat teşkilatının hareketleri), saklı altyapıları ortaya çıkarma (devletler üstü çalışan Ergenekon vb.) gibi eylemlerden oluşuyor.

Bu yazının geri kalanını okuyun »

Zaman zaman “internet” ile “web” terimlerinin birbirine karıştırıldığını görüyorum. Bilinçsizce her iki terim de birbirinin yerine kullanılıyor. Doğrusu şu. Internet bir teknolojik iletişim altyapısıdır. Web, yani World Wide Web, internet altyapısı üzerinde çalışan bir sistemdir.

Internet birbirine kablolarla bağlı bilgisayarların oluşturduğu ağların ağıdır. Web bu ağ üzerinde biribirine bağlanabilen sayfalar ağıdır. Web’de birim eleman bir HTML dosyasıdır, internet’de birim eleman bir bilgisayardır.

Web tarayıcılar HTML protokolünde yayınlanan metinleri okur ve görsel hale getirir (televizyonun sinyalleri görüntüye çevirmesi gibi). HTML dosyaları internet üzerinden TCP/IP paketleri içinde bir bilgisayardan diğerine taşınır.

Internet üzerinde HTML’den başka protokoller de çalışır. Bu başka protokoller ile çalışan sistemlere Web denilmez. Onların kendi adları vardır, mesela ses transferi için Voice over Internet Protocol (VoIP), chat için Jabber (XMPP), dosya paylaşımı için BitTorrent gibi. Mesela Skype bir web uygulaması değil VoIP uygulamasıdır, Instant Messenger’niz bir web uygulaması değil bir Jabber uygulamasıdır, dosya paylaşım programınız bir web uygulaması değil bir BitTorrent uygulamasıdır.

Bir çok kişiye web ile internet arasındaki fark bariz gelebilir ancak bu dünyalarda üretmeyip tüketenler için faydalı olacağını düşünüyorum. Web ve internet terimlerini birbirinin yerine kullanmamak bir fikir kurarken çok daha yalın iletişim sağlayacaktır.

* Yukarıdaki görsel internetin haritası.

Mum ışığından elektiriğe geçmek yerel ağdan Internet’e geçmeye benziyor. 2000lerde internet’le tanışmış kişilere anlamsız gelebilir bu benzerlik ancak çok bsaitçe Internet servisini sağlayan hat kesilmişse (TTnet, Superonline, Ekolay v.s) dünyayla veri alışverişi yapamazsınız. Internet iletişimimizin kesilmesi bizi bir anda karanlığa iter. Tarayıcıyı kapat, email programını kapat, IMleri kapat yapacak bir şey yok. Bu bilgisayar bir işe yaramıyor, dışarı çıkıp top oynayalım.

Elektrik bağlantısı enerji, Internet bağlantısı bilgi taşıyor. Mum ışığında kitap okumaya devam etmek gibi yerel ağda başka bilgisayarlardaki bilgilere tarayıcınızdan ulaşıp okumaya devam edebilirsiniz. Ancak yerel ağdan başka makinalara ulaşıp bir şey okumak pek de eğlenceli bir şey değil, bir şey yok ki diğer makianlarda, her şey Internet’te. Quake, War Craft gibi oyun partileri çevirmek dışında yerel ağlar bir işe yaramıyor. Bir de büyük şirketler Intranet diye bir şey kullanıyor, sadece yerel ağdan bağlanabildiğiniz dosya alış verişinde bulunduğunuz, şirket içi raporlama yaptığınız arada derede şizofrenik bir sistem. Ne Internet ne yerel ağ. Küresel gibi ama yerel. Hem özel hem genel. Gizli saklı korkuluklarla ve duvarlarla çevrili (firewall var mı? hah o zaman güvendeyiz) bir karanlık ortam.

Aynı endüstrileşme ile mum ışığıyla aydınlanmış bir gündelik hayat için tasarım yapmayı bırakmış olmamız gibi Internet’le beraber yerel ağ için hayat tasarlamayı bıraktık. Internet bağlantısı verili, ucuz, her zaman her yerde bulunan bir şey oldukça aynı mum ışığı gibi yerel ağ geride kalmış romantik bir ortam olmaya başladı. E napalım şimdi? Bu metforlardan çıkarılacak tek şey var: ağlı bağlı hayat verilmiş değil zamanla inşa edilmiştir.

Resimler yukardan aşağı:
1. 1965 Aralık: Amerika’da üniversiteler arası başlayan ARPA bilgisayar ağı.
2. 1965 ARPA’sından 1987deki nerdeyse bilgisayar çipini andıran ağ şemaları.
3. 2005 Internet.

Haftasonu dergileri karıştırırken gözüme Wildnet takıldı. WiFi tabanlı olması, düşük maliyetlerle kurulmasına karşın kilometrelerce alanda internet erişimi sağlaması gibi özellikler beni fazlasıyla cezbetti ve araştırmaya itti.

Wildnet (WiFi-based Long Distance Networks) WiFi tabanlı bir teknoloji, basit bir bilgisayar ve IEEE 802.11 tabanlı yüksek kapasiteli bir wireless karttan oluşuyor. Özellikle birden çok noktaya koyulduğunda noktadan noktaya kablosuz ağ kurabiliyorsunuz. Teknolojiyi geliştirenler 10 – 100 km uzaklıklarda uygulanabileceğini söylüyor.

Şimdi gelelim uzun süredir gündemimizi meşgül eden Wimax ile Wildnet i karşılaştırmaya ve hangisinin gelecekte başarılı olacağı yönünde yorumları paylaşmaya. Wimax, IEEE 802.16 standardı üzerinden çalışmaktadır, Wildnet ise WiFi tabanlı olmasının avantajını kullanarak IEEE 802.11 standardını kullanmaktadır.

Peki aralarındaki 11 ve 16 farkı son kullanıcı için neyi ifade eder? IEEE 802.11 standardını günlük hayatta kullandığımız tüm kablosuz destekli cihazlar (laptop, pda, smartphone vb) destekler, böylece Wildnet, Wimax e göre daha çok son kullanıcıya yönelik, öte yandan Wimax in kullandığı 802.16 standardını destekleyen son kullanıcıya yönelik cihazlar ne yazikki, hala prototip yada test aşamasında. Bu yönden bakıldığında Wildnet, Wimax i döver.

Bir başka açıdan baktığımızda, Wildnet‘in kurulum ve işletim maliyetleri Wimax e göre çok daha ekonomik ve kolay, bu yönüylede Wildnet, Wimax i hırpalıyor.

Wildnet‘in bir başka avantajı da kullanım lisansları, Wimax özellikle Türkiye’de GSM muamelesi görmekte ve üzerinde lisans çalışmaları yapılmakta. Öte yandan Telekomonikasyon Kurumu lisans çalışmalarını sonuçlandırsa da Wimax 802.16 standardı nedeni ticari ve günlük kullanıma hitap etmiyor. Öte yandan Intel‘in 3GPP ve GSM operatörlerinden gelen baskılar nedeni ile Wimax tabanlı çiplerin üretimini bilinçli olarak ağırdan aldığı dedikodularıda azımsanmayacak boyutta. Oysaki Wildnet evimize koyduğumuz WiFi ile aynı standartlarda. Bu nedenle lisanslama sürecini by pass edebilir.

Bu nedenle Dünya’da ve Türkiye’de uzak mesafa kablosuz internet erişimi hizmetlerinde Wildnet aradığımız kan olabilir. Wildnet ile bir yanda gelişmekte olan ülkelerde ve kırsal alanlarda ekonomik ve hızlı kablosuz internet altyapısı kurulabileceği gibi, diğer yanda Wildnet çevresinde VOIP, IP TV, IP Tabanlı Dijital Medya Yayıncılığı gibi katma değerli servisler geliştirilebilir ve mobil internet için GSM operatörü tekelinden kurtulabiliriz.