21.09.2006

"Özgür Kültür"de kayıp noktalar

Wizard of OS - Lawrence Lessig

Gecen hafta Berlin’de Wizard of OS konferansina katildim. Genel tartisma acik kaynakli yazilim, acik kultur, acik teknoloji, mahremiyet, telif haklari, lisanslar ve benzeri konular etrafindaydi. Lawrence Lessig ana konusmaci olarak katildi, ve konusmasinda “herkes ureticidir” paradigmasini Sadece Oku (Read Only) vs. Oku Yaz (Read Write) kulturune indirgedi. Medya karistirmak iyidir, DRM (Digital Rights Management) ile savas, acik kaynakli yazilim kullan, acik kaynakli yazilim gelistir… Bir zamanlar baski makinesinin yazili metni ozgurlestirmesi gibi cagdas medya teknolojilerinin bugunku medyayi ozgurlestirdiginden bahsetti. Ancak bazi atlanmis noktalar vardi:

  1. Yazilim ve donanim sadece medya yaratmak icin gerekli araclar olarak goruluyor.Bugun sanatcilar yazilim ve donanimi sanat urununun kendisi olarak kullaniyorlar. Biz ozel donanimda calisan ozel programlar yaziyoruz. Insanlar sadece sanat urunune bakmiyorlar, onunla etkilesiyorlar. Dahasi yarattigimiz sistemler bir cok makinede dijital aglar uzerinde calisiyor. Sanat urunu olarak platformlar ve ortamlar yaratiyoruz, bu islerle insanlar sadece etkilesim kurmuyor, islerin icinde yasiyor. DRM veya telif haklari bu islerde tartisma konusu bile olamaz, cunku biz kulturel nesneler degil, kulturel sistemler yaratiyoruz.
  2. Kulturel uretim sadece studyoda veya yaratim araclariyla yapilan uretim olarak goruluyor.Fakat bizler onceden tespit edilmis calisma mekani ve zamani disinda da uretim yapiyoruz. Buna maddi olmayan emek (“immaterial labor”) denilir, bu sadece yasayarak yaptigimiz isdir. Gun icinde, bilgisyar basinda, biz sadece webde dolasmiyoruz, ayni zamanda arama motorlarindan web sitesi istatistiklerine kadar cesitli bilgi biriktirme sistemlerine katkida bulunuyoruz. Katkilarimiz arama motorlarinin kalitesini ve reklam satislarini arttiriyor ve haliyle sistem sahiplerine para kazandiriyor. Dahasi, bilincli olarak resimlere videolara etiket yapistiriyoruz, haberlere oy veriyoruz, kitaplar urunler hakkinda fikirlerimizi yaziyoruz. Bu bilincli katkilarimiz ticari urunler etrafinda kulturel bilgi olusturarak zamanin ruhuna (“zeitgeist”), estetik tadimiza, politik gorusumuze, ve ekonomik zenginligimize etki ediyor. Bu maddi olmayan uretimin sanatsal bir uretim olup olmadigi tartismalidir, ancak daha onemli olan sudur: Internet ortaminda web servisi saglayan Google, Yahoo, Amazon ve benzeri sirketler bizlerden bilgi topluyorlar, bu bilgileri kapatarak kendi sistemlerine dahil ediyorlar, ve boylece daha fazla kar ediyorlar. Sonucta bu dev sirketler kulturel urunlerimizin sahibi oluyorlar.

Etiketler

2 Yorum

  1. Kerem Ozan

    Maddi Olmayan Emek çok ilgi çekici ve çok iyi bir tespit. Daha sonra araştırdım daha da ilgimi çekti. Otonom Yayınları’ ndan çıkmış İtalya’da Radikal Düşünce İsimli kitapta Lazaratto’ nun bu metinde link verilmiş makalesinin Türkçe’si ve bir kaç güzel yazı da mevcut.

    Burada da Sanat ve Maddi Olmayan Emek üzerine Tate’de gerçekleşmiş seminerin mp3 leri var:

    http://www.archive.org/details/ArtAndImmaterialLabour

  2. arikan

    Bağlantı için sağol Kerem. Bu konuda Türkçe kaynak için aynı zamanda Körotonomedya’ya da bakabilirsin:

    http://www.korotonomedya.net

Yorum Yaz