Böyle değerlerin en bariz ortaya çıktığı yer Facebook Sosyetesi. Meta-Markets’de şu anda Facebook arkadaş sayısı halka arz sırasında (IPO) hissenin potansiyel ederini belirliyor. Ancak Dara bahsettiğin gibi karmaşık ve dinamik sosyal ilişkilere bağlı değerler dönüyor bu ortamda. Sanki hiç bir zaman tam ölçülemez gibi geliyor, halbuki Facebook işletmecilerinin ölçebildiğini biliyoruz. Biliyoruz çünkü bugün ne Google ne Microsoft milyar dolarlar teklif ettiği halde Facebook’u satın alamıyor… Bu nasıl bir değer tahmin edin.

Tekrar ediyorum yine, Meta-Markets ile böyle sosyal web servislerinde gömülü değerleri görünür, dolayısıyla tartışılır kılmaya çalışıyoruz.

Bu hakkaten ilginç bir açılım Meta-Markets’da. Ben de aynı şekilde fark eder oldum kim aktif, nasıl aktif online ortamlarda. Özellikle Delicious marketi üzerinden ve genelde hisselere yapılan yorumlardan yeni bağlantılar keşfediyorum. Hatta Marius Watz mesela Mahir ve Ebru’nun NewsKnitter projesini bu hisselere yazılan yorumların birinde keşfedip generatorx.no bloguna yazmış.

Evet biçilebilir. İki şekilde biçilebilir:

1. Meta-Markets içinde Meta-Markets profillerinin borsası olabilir. Yani Meta-Markets profilini halk arz edebilirsin (IPO). Böylece bir nevi iç gözlem yapmış oluruz (“introspection“).

2. Gelecek borsası (“futures exchange“) kurabiliriz. Böyle bir borsada yatırımcılar Meta-Markets’daki hisselerin geleceği üzerine alış-satış kararları verebilirler. Bu direk Meta-Markets’i etkiler. Aynı Meta-Markets’in mesela web servis piyasalarındaki Flickr veya Delicious hesaplarını etkilediği gibi…

Bu iki olayın da gerçekleşmesi için Meta-Markets’da tüm hisselerin ve kullanıcıların unique adresleri var. Yani internet üzerinde her yerden erişiliebilir birer kaynak bunlar. Bu adresler Meta-Markets’da yaratılan bilgilere erişim sağlar. Ancak bu bilgilerin kullanılması için henüz herkese açık bir programlama arayüzü (API) yayınlamadık, üzerinde çalışıyoruz.

“meta-markets’da zengin olma hevesiyle insanı üyesi olduğu servislerde biraz daha emek harcamaya yönlendiriyor.. ben mesela zamanında kaydolup içini hiç doldurmadığım flickr hesabimi meta-market’te halka açabilmek için resimler yüklemeye başladım..”

Benzer davranışları delicious için de duydum, bir adresi ilk baglamış olmak için erken davrananlar… Ben kendim de aynı şeyleri yapar oldum. Ancak sadece Meta-Markets mi böyle bir davanışa sebep oluyor emin değilim. Sosyal web servisleri vakum gibi çekiyor kullanıcılarını, bir çoğumuz zaten bu topluluklarda motive olup üretim yapıyoruz (video yükliyoruz, resim yüklüyoruz, proflimize birşeyler yazıyoruz, arkadaş ekliyoruz v.s). Ve bu ortamlardaki arkadaşlarımızdan gelen tepkilere önem veriyoruz. Meta-Markets bu vakum düzende ortaya çıkan değerleri görünür hale getirmek için yola çıktı.

del.icio.us, Facebook, flickr, FeedBurner gibi sosyal web sitelerinde, kullanıcılar, bu sitelerde harcadıkları manevi emek sayesinde onlara belirli bir değer katıyorlar; sürekli kullanıcı iseler bu bir değer akışına dönüşüyor….