Her türlü sansüre ve konuşma kapatmaya kızıyoruz çünkü insan hakkına tecavüz ediliyor. Özellikle Internet’i kısıtlayacak yasaklara kızıyoruz çünkü Internet bizi eski merkezden-kitleye medyadan kitleden-kitleye ortama taşıyor. “Media” Türkçe’de “ortam” anlamına geliyor. Bunu hem “ortam nasıl abi” gibi hem de “ortam geliştiriyorum” gibi kullandığımızda aynı şeyden bahsediyoruz. Buna göre tekrar düşünelim:

merkezden-kitleye ortam -> kitleden-kitleye ortam

Bir de McLuhan’in “medium is the message”ına tekrar bakalım: “ortam mesajdır”.

TV ve gazetecilik var olduğundan beri merkez bize yani kitlelere dikte eder şöyledir böyledir diye, ve hayatımız ona göre şekillenir. Bunu anlamak için sürekli TV seyreden bir kaç kişinin günlük konuştuğu konulara biraz daha dikkatli bakın.

Internet var olduğundan beri kurumlardan çok bireylerle iletişim kurabiliyoruz, üstelik karşılıklı yani etkileşimli. Bu da kitleden-kitleye ortamı geliştiriyor.

Kitleden-kitleye ortamda ise “üst kurul” gibi disiplin amaçlı kontrol değil Deleuze‘un bahsettiği gibi kontroller toplumu, yani her türlü kontrol makenizmasının gömülü bir şekilde birbiriyle ilişki kurarak bağlı rol oynaması geçerli. Örneğin bu yıl Time dergisi “Sensin yılım insanı” diyerek bu yeni kontrol mekanizmasının varlığını belirgenleştiriyor.