03.02.2007

İçinde İnsan Olan Programlar: CAPTCHA

CAPTCHA SampleYahoo, Gmail, Hotmail gibi web sitelerine kayıt olurken genelde sizden zor okunan bir harf dizisini forma girmeniz istenir. Bu da ne deyip geçeriz veya okumaya çalışıp dikkatlice doldururuz. Bu şey Luis von Ahn‘ın CMU Üniversitesi’ndeki bitirme tezi. Buna CAPTCHA deniyor. CAPTCHA web sitelerine kayıt olurken sizin insan olduğunuzu garantiliyor, böylece bu formları otomatik olarak doldurmak için yazılmış bir bilgisayar programının siteye milyonlarca defa kayıt olmasını önlüyor. CAPTCHA’nın çalışmasının sebebi insanların görsel olarak bozuk harfleri problemsizce okuyabilmesine rağmen bilgisayarların bunu aynı başarıda okuyamaması.

Özetle CAPTCHA bir kullanıcın insan mı bilgisayar mı olduğunu anlayan bir program. Diğer bir değişle CAPTCHA insanın geçebileceği ama şu anki bilgisayar programlarının geçemiyeceği test yaratan bir bilgisayar programı. Bu aynı zamanda bir paradox, bir program kendi yarattığı testi nasıl geçemez? CAPTCHA şöyle çalışıyor:

  1. Bir program rastgele bir harf dizisi seçiyor. Yukardaki gibi örnek: nsf
  2. Yaratılan harf dizisini bozuk bir resim haline getiriyor.
  3. İnsanların bu bozuk harf dizisini okuyup yazmasını sağlayacak bir arayüz yaratıyor.
  4. İnsanların girdiği diziyi ilk yaratılan diziyle karşılaştırarak doğruluğunu onaylıyor.

CAPTCHA şu anda web email servislerinden veri toplama sistemlerine pek çok alanda spam kayıtları önlemek için kullanılıyor. Mesela bir spamciysen ve Yahoo emailden milyonlarca email atmak istiyorsan Yahoo buna izin vermiyor, bir hesaptan günde en fazla 100 email atılabiliyor. Bunun için spamciler yazdıkları programlarla Yahoo’ya otomatik olarak kayıt olup her gün milyonlarca email hesabı yaratıyorlardı. Yani Yahoo’dan günde milyonlarca email atmak istiyorsan milyonlarca Yahoo hesabın olmalı. Yahoo CAPTCHA kullanmaya başladığından beri insanları spamcilerin yazdığı bilgisayar programlarından ayırt edebiliyor. Ancak spamciler bunu çözmek için binbir türlü yollar deniyorlar.

Spamci şirketler CAPTCHA çözmesi için insan işçi çalıştırıyorlar. Ortalama bir insan saati $2.50′den çalışarak günde 720 adet CAPTCHA çözüyor. Ve bu insanlar genelde Hindistan, Çin gibi iş gücü ucuz ülkelerde çalıştırılyor. Luis von Ahn’a göre burada en azından iki teselli var. İlk olarak spamciler önceden bu hesapları bedava yaratıyorlardı şimdi bir maliyeti var. İkinci olarak CAPTCHAlar en azından gelişmekte olan ülkelerde iş alanı yaratıyor.

Spamci şirketler CAPTCHA çözmek için kirli yollara da başvuruyor. Söylentilere göre porno sitelerinde CAPTCHA çözme karşılığında içerik gösteriliyor. Mesela bir porno sitesi sonraki resmi görmek istiyorsan bu kutuya ekranda gördüğün harfleri yaz diyor. Ziyaretçi tabii ki hemen bunu yazarak sonraki sayfaya atlıyor. Çözülen CAPTCHA da otomatik olarak mesela Yahoo’da spam için yeni bir hesap açmaya yarıyor. Böylece milyonlarca CAPTCHA çözdürülüyor. Yani milyonlarca insan bilgisayarların yapamadığı işi yapıyor.

CAPTCHA’nın yol açtığı bilgisayarların yapamadığını insanlara yaptırma olayı aslında dünya genelinde Internet ile giderek yayılan daha büyük bir akımın göstergesi. Luis von Ahn gibi bir çok mucit insanın çözmeye çalıştığı problem şu: bilgisayarlı sistemlerde insan işleme gücünü nasıl otomatik olarak kullanabiliriz? Bu alanda örnekler hem bilimsel olarak (yeni yapay zeka) hem de ticaret ve iş akımı (web2.0) olarak artıyor. CAPTCHA örneğinden yola çıkarak ve insan hallerini gözlemleyerek siz de içinde insan olan programlar geliştirebilirsiniz.

Önümüzdeki günlerde Düğümküme’de “İçinde İnsan Olan Programlar” başlığıyla diğer örnekleri de yazıcaz.

NOT: Kendi web servislerinizde CAPTCHA kullanmak istiyorsanız bunu hemen her dilde yapan yüzlerce scriptten birini kullanabilirsiniz. Ayrıca Captchator Web Servisini de sitenize gömülü olarak kullanabilirsiniz. Örneğin Captchator servisi bu siteyi her yenilediğinizde aşağıda farklı CAPTCHA döndürüyor:

Yenile!

Etiketler

Geri beslemeler (Trackback)

Trackback Adresi
  1. Forumda Spam Belasý ! - Zoque.Forum
  2. düğümküme » Spam’i Sev ve Koru
  3. Bedava - Dış çekirdek
  4. Düğümküme » Spam’i Sev ve Koru

2 Yorum

  1. Dara Kilicoglu

    CAPTCHA sadece resim bazli olmak zorunda degil. Ses bazli CAPTCHA sistemleri de mevcut. Bu sistemlerde size dinletilen hafif gurultulu ses parcasindaki harfleri ve rakamlari tahmin ediyorsunuz. Ister uzaysal ister ses bazli olsun tum CAPTCHA’larda gurultu seviyesi parametrik olarak birakiliyor. Yapay zeka alanlarindaki arastirmalarda alinan basarili sonuclar yuzunden CAPTCHA sistemlerinde sadece imaji yaratmak yeterli olmuyor ve uzerine bilgisayarin kafasini karistiracak kadar yeterli gurultu bindiriliyor. Bazen bu gurultu ile kirletilmis imaj insanin dahi cozemeyecegi hale gelebiliyor.

  2. ali

    spam’cileri engellemek için kullanılan sistemlerin bu insanlara yeni taktikler verebilmesi de olayın ilginç bir yönü, örneğin captcha tarzı sistemler spam’ciler tarafından, mesaj metinlerini gürültülü birer resme çevirerek email filtrelerinden geçirmek için de kullanılıyor..

Yorum Yaz