21.04.2007

Google Web Tarihini Kullanırken Bir Kez Daha Düşünün

google-history-search.jpg

Bir günde muhtemelen yüzlerce websitesi gezip yüzlerce arama yapıyoruz. Bizimle beraber milyonlarca kişi aynı işi yapıyor. Bir günde dolaştığımız sayfaların miktarı, Google Blog‘unda söylendiği gibi, hakkaten masanın üzerinde duran kitabın sayfalarından daha fazla olabiliyor. Bir ay sonra bir bakmışız bir raf dolusu kitap kadar web sitesi gezmişiz. Bir ay boyunca okuduğunuz bu raf dolusu bilgi içinde arama yaptığınızı düşünün.

Yeni çıkan Google Web Tarihi gün içinde ziyaret ettiğiniz web sitelerinin ve yaptığınız Google aramalarının kayıtlarını tutuyor. Dahası bu birikim içinde arama yapmanızı sağlıyor. Geçmişte ziyaret ettiğiniz bir sayfayı hatırlayamıyorsanız bu şekilde arayıp bulabiliyorsunuz.

Hmmm. Bir kez daha düşünüyorum… Gerçekten de iyi bir servis sanki… Ama bir dakika biraz midem bulanıyor, aklıma bir şeyler takılıyor:

  • Tarih ile biyografi aynı şey mi?
  • Bir insanın tek başına yaşadıklarına tarih mi denir?
  • Biyografi = kimlik midir?
  • Gezdiğim web sitelerini herkesin veya Google gibi bir şirketin görmesini ister miyim?
  • Bir insanın kişisel hayatından bilgiler biriktirmek insan haklarına uyar mı? Böyle bir insan hakkı var mı?
  • Google tarafından kayıt edilen kişisel aramalarım ve taramalarım Google’ın ne işine yarar?
  • Web sitesi gezmek, yani Internet bağları arasında atlamak, iş yapmak mıdır? Öyleyse bu emek fabrikada tütün sarmak gibi tarif edilebilir mi? Kaç para eder?
  • Manevi emek ile maddi emek arasında gözle görülebilir bir fark var mı?
  • Bir dakika… Türkiye’de Internet haftası kutlanıyor, Internet yaşamdır deniyor… Google yaşamımı mı kaydediyor?
  • Yaşamımın kayıtları kime ait? Bana mı kaydedene mi?

Yaşamımın kayıtları kime ait? Bana mı kaydedene mi?

Google mucizeler yaratan bir oyuncak değil, tıpkı Doğan Holding veya Sabancı Holding gibi bir şirket. Ancak farklı olarak çağdaş bir fabrika işletiyor. Kendi içinde çalıştırdığı sistem tasarımcıları ve programcıları dışında bir de dünyanın her yerine dağılmış bedava çalıştırdığı insanların emeğini paraya çeviriyor. Tabii ki bu yeni iş+teknoloji+yaratıcılık stratejisi sadece Google şirketinin değil bugün web2.0 kategorisinde bahsettiğimiz her şirketin uyguladığı bir strateji.

Siz bu sorular hakkında ne düşünüyorsunuz, düşüncelerinizi bu yazıya yorum olarak belirtebilirsiniz.
google-history-expand.jpg

Google web tarihinizi web tarayıcınıza bir özellik ekleyerek genişletmenizi istiyor. Yani sadece arama sonuçları değil bütün web gezintiniz takip edilmek ve biriktirilmek isteniyor.

google-history-trends.jpg

Internet üzerinde geçirdiğiniz vakitte en çok hangi konularda arama tarama yapmışşınız bunları trend olarak görebiliyorsunuz. Internet yaşamsa, yaşamınızın trendleri Google şirketi tarafından tutuluyor. Belki sonra da belirleniyor…

google-history-trends2.gif

Benim Google üzerinde yaptığım aramaların sıklıkları. Burdan şu iki bilgiyi çıkarmak çok kolay: (1) İlkbaharda kışa göre daha çok arama yapmışım. (2) Sabahın erken saatlerinde daha çok arama yapıyorum. O zaman buna göre reklam gösterelim… sabah kahve reklamı ilkbaharda yazlık tatil mekanları…

Etiketler

8 Yorum

  1. İdris Cin

    Selam,

    Google’ın bunu bir şekilde zaten yaptığını düşünüyordum ama sanırım artık bu işi meşrulaştırmaya çalışıyorlar. Nem diyelim pes artık.

    Şahsen internet hayatımın birirleri tarafından ( google veya başka biri ) kaydediliyor olmasına tahammül edemem.

    Tamam google bize çok güzel servisler sunuyorlar ve bizde bunları kullanıyoruz ama. Fazla ileri gitmeye başladıklarını düşünüyorum.

    Ayrıca bu uygulamadan ilerde google ın başının ağrıyacağına da eminim.

    Paylaşımınız ve yorumunuz için teşekkürler.

    Paylaşımınıza sağlık…

  2. venq

    bütün internet alışkanlıklarımızın ulusal ve uluslararası güvenlik birimlerince gözetlendiği hatta microsoft’un tüm messenger ve mail içeriğini kaydettiğini düşününce, internet özgürlüğü alanında hiç ırzımıza geçilmemiş gibi davranmamız bana sanki biraz yapmacıkmış gibi geliyor.

    google en azından tuttuğu kayıtları bizimlede paylaşıyor ve bizimde işimize yaramasına izin veriyor.

    bence faydalı bir hizmet, herkese tavsiye ederim, gezinirken gerçektende nasıl bir bilgi sirkülasyonun içinde kaybolduğumu gördüm…

    (not: ayrıca google’ın bu servisinin adının ilk defa bu yazıda türkçeleştirildiğini görüyorum, türkçe konuşan biri olarak bu yazıdaki “web tarihi” türkçeleştirmesinede şerh koyuyorum. geçmiş daha uygun olur gibi geliyor. )

  3. biri

    ben şöyle düşünüyorum:

    tutarsa tutsun.

    reklam körlüğü var bende.

    fakat, google web tarihim kapalı mı? evet.
    bence artık nereleri gezdiğimi bilmiyorlar mı? biliyorlar. google analytics filan var.

    hiçbirimiz hepimiz kadar önemli değiliz. o yüzden pislik olmaya başlarlarsa ayakları kayar zaten.

    ben onlara buradan maaşsız çalışarak para kazandırıyomuyum?
    “maraşta düğün olsa biz burda seviniriz.”

    iyi günler.

  4. arikan

    @idris yorumun için teşekkürler. Amerika’da veri kaydedenindir diye bir kanun var. Bu sebepten her türlü web2.0 girişiminde kullanıcıların yaptıklarının kaydedilmesiyle yaratılan içerik (video, resim, oy, etiket, yıldız, yorum v.b) kanunen o servisi veren şirketlere ait (youtube, delicious, flickr, digg vb.).

  5. arikan

    @venq “Google en azından kaydediyor olduğunu ve kaydettiklerini bizimle paylaşıyor” düşüncesi iki nokta arasında duruyor:

    1. Yıllardır kredi kartı şirketleri ve bankalar gizliden alış veriş davranışlarımızı biriktiriyor, alıp satıyor.

    2. Bugün Internet yaşam ise bilgi biriktirmek hayatın örüntülerini biriktirmek anlamına gelir. Bu birikim para ve güç getirir. Haliyle sosyal kontrol bu birikimin yönetilmesinden geçer. Bu sebeple özgür yaşamak için hem hakkımda kaydedilen her bilgi üzerinde kontrol sahibi olmalıyım hem de bilgiye erişim en temel insan hakkı olarak kabul edilip korunmalı.

  6. arikan

    @biri ofisde yaptığın işe maddi emek ofis dışında sadece yaşayarak yapığın işe manevi emek deniyor. İnsanların maaşlı çalışma saatleri dışındaki manevi emekleri bugün Internetle berber tarihte hiç olmadığı kadar yoğun sömürülüyor. Daha geçenlerde Türkiye’de yapılan Internet Haftası’nın sloganını hatırla… Internet yaşamdır! Internet yaşamsa, yaşamımızın sömürülmesini istemiyoruz.

    Bence herkes aklının becerisinin erdiği kadar bu konuda özgür yaşamı sürdürmek için çaba göstermeli. Mesela biz geçen sene buna dikkat çekmek için Manevi Emek Borsası‘nı kurduk.

  7. bayram

    “bütün internet alışkanlıklarımızın ulusal ve uluslararası güvenlik birimlerince gözetlendiği hatta microsoft’un tüm messenger ve mail içeriğini kaydettiğini düşününce, internet özgürlüğü alanında hiç ırzımıza geçilmemiş gibi davranmamız bana sanki biraz yapmacıkmış gibi geliyor.”
    arkadaşa katılıyorum. adamlar zaten servislerinde açıkça soruyorlar; isteyenler için. istemeyenler için diğer paketimiz mevcut… ;)
    bu bilgi toplamanın farkına ancak bize haber verdikleri zaman vardık. haber vermeselerdi?!

    şahsen kullanıyorum.

  8. menguzar

    google arama tarihini zaten kullanıyordum, web history servisi açtıklarından da bugün haberim oldu ve kullanmaya başladım.

    şahsen google’ın verilerimi biriktirmesi konusundaki kararımı gmail kullanmaya başladığım gün vermiştim: pek de umurumda değil.

    google verilerimi toplayabilir, bana bunlara göre reklam gösterebilir, arama sonuçlarımı benim için makul olacağını düşündüğü şekilde düzenleyebilir ve ben aradığım şeyi hızla bulmaya devam ettiğim sürece pek de problem etmem.

    kişisel bilgilerimizin, webde gezinme tarihimizin “kaydı” konusunda ise, google zaten google.com u açtığımızda yahut adsense reklamlarına maruz kaldığımızda bilgisayarımıza bizi tanımlayan bir çerez sallayıveriyor ve her gittiğimiz yerde bizi izliyor. google analytics ve google site search de bu takip işine katkıda bulunan diğer majör elemanlar. dolayısıyla, istesek de istemesek de google bu veriye haiz.

    bizim kullanımımıza sunması bence gayet hoş. diğer yandan, yıllardır özlemini çektiğim tek bir şey var, o da ağaç yapısında bir web tarihçesi. hangi siteden nereye tıklamışım, oradan nerelere gitmişim vs. google dahil olmak üzere tüm tarihçe yöneticileri bu veriye haizler ama her nedense hala bu işi doğru dürüst şekilde yapanına rastlayamadım.

    bir dip not olarak, “personalized search” ile ilgili bir problemimi anlatayım:

    yaptığım aramaların sonuçlarını daha önceki arama / bulma geçmişime dayanarak “herhalde bu tarz şeyler istiyor” diyerek getirdiğinden, ilk zamanlarda (olasılıkla, genellikle benim için ‘yeni’ olan ve daha önce kurcalamadığım konuları aradığım için) hayli problem yaşadım ve aradığımı bulamaz hale dahi geldim ancak biraz sebat edip bir iki ay kadar google’ı “eğitince”, öncekinden çok daha seri şekilde aradıklarımı bulmaya başladığımı söyleyebilirim.

Yorum Yaz