30.07.2006

Elektronik Nesnelerin Otomatik Bloglaması

Bugün buzdoloabı süt bitti diye, saksıdaki çiçek beni sula diye, uzaktan kumanda pilim bitiyor diye, çamaşır makinesi falanca tozum azaldı diye bize email atabilir. Hatta bu cihazlar ve algılayıcılar hergün haberleri okumak için kullandığınız RSS okuyucunuza kendi durumları hakkında düzenli olarak haberler gönderebilirler. Bu senaryolar daha düzenli tüketime ve daha kontrollü üretime sebep olacaktır ki bu gelişme beyazeşya ve elektronik cihaz üreten dev şirketlerin iştahını kabartıyordur mutlaka. Ancak elektronik nesnelerin Internet’e bağlanıp bir şekilde kendi kullanım örüntulerini otomatik olarak yayınlaması kültürel üretim için de kullanılabilir. Bunun için öncelikle kendinin farkında olabilen elektronik nesnelerin yapısını anlamak gerekiyor.

Bruce Sterling yeni cikan Shaping Things (Nesneleri Sekillendirmek) kitabında bu biçim nesneleri kendi icat ettigi Spime diye bir terimle tanımlıyor.

Spime nedir?

  1. dünyadaki konumunun farkında (GPS vs.),
  2. çevresinin farkında (elektronik algılayıcılar),
  3. kendi günlüğünü tutan (otomatik raporlama),
  4. benzersiz bir şekilde tanımlanmış (RFID vs.),
  5. kendisi ve çevresi hakkında veri aktarabilen (Internet baglantisi)

nesneler olarak tanımlanıyor Sterlin’in kitabında.

Shaping Things

Spimelarin olduğu evren bilgi yogunlugunun cok artmis oldugu bir dunya. Bugun bir cok kisi blog sitelerinde kisa yazilar yayinliyorlar ve genel olarak Internet uzerinde donen bilgiyi arttiriyorlar. Bir sure sonra kullandigimiz nesneler de otomatik olarak blog yazmaya basladiginda insan uretimi ve makine uretimi bilgilerin birbirine karistigi cok daha bilgi-yogun bir hayat yasiyor olacagiz. Kulturel uretim ve elestiri olarak Spime kullanmayi dusundugumuzde ne gibi temalarda isler uretebiliriz:

Kişisel gizlilik
Kullanicisinin hayatindan parcalar kaydedebilme problemi. GPS teknolojisi ile sadece kendinin degil kullanicisinin da konumunu rapor etme. Elektronik duyulariyla (mikrofon, uzaklik algilayici, nemolcer, termometre, isik orani olcer) cevresinin ve dolayisiyla kullanim oruntulerinin (su dugmeyi iki defa kullandi, bu ayari bes defa degistirdi vs.) farkinda olma ve rapor etme. Boyle bir ortamda kişisel gizlilik haklarini nasil aciga cikarabiliriz?

Açık veritabanları
Nesnelerin surekli kaydettigi bilgileri bir karsi strateji olarak tumuyle topluma acmak. Sadece sirketlerin kullanicilarin davranislarini izlemesi yerine herkesin bu verileri izleyebilmesi. Boyle bir acilim olsa bilgileri birbirleriyle karsilastirarak, benzerlikler bularak, oruntu tanınma programlari yazarak ilginc kulturel okumalar yapabiliriz. Bilgiyi acmak dunyanin en derin devletlerinden birine sahip oldugumuz bir ulkede nasil ifade edilebilir?

Saydam teknoloji yerine ön plana cikan teknoloji
Hemen her urunde teknolojinin gorunmezligi iyi bir ozellik olarak sunulur. Kullanicinin rahatsiz olmadan kullanacagi, “soguk” teknolojiyi sicak yumusak saydam hale getiren urunler yaratmak butun ureticilerin ve haliyle bilincsiz tasarimcilarin arzusudur. Halbuki teknoloji saydamlastikca o teknolojiyi yaratanlarin kullanici ustunde kontrolu artmaktadir. Su anda hergun kullandigimiz nesnelerle hayatimiza kafamiza giren kontrolu nasil gosterebiliriz? Saydam olmayan ici disina cikmis teknoloji bir tasarim ortami (medyum) olarak parlak ve saydam tasarim ortamindan nasil farklilasiyor?

Elektronik nesneler uzerinden işbirliği
Elektronik nesnelerin agli bagli Internet hayatina karismasi bu nesnelerin insanlarla veya kendi aralarinda eşzamanlı veya eşzamansız iletisim kurmalari demektir. Bu iletisim oruntulerini kalitesi nasil arttirilabilir? Bu nesneler arasindaki iletisim protokolleri her zaman muhendisler tarafindan kurulmaktadir, halbuki sanatcilar ve tasarimcilar da iletisim protokolleri yaratabilir, yaratmalidir. Protokollere cogu zaman birden fazla kisinin uzerinde anlasmasiyla karar verilir. Birbiriyle konusabilen Spimelar kullanarak nesnelere uzerinden isbirligi yapilabiliriz. Ornegin “benim buzdolabim senin camasir makinene uc defa toz bitti derse, buzdolabi sut ismarlasin” gibi bir protokol yaratmak cagdas bir Dada isi olabilir…

Baska ne gibi temalar olabilir?

Etiketler

Geri beslemeler (Trackback)

Trackback Adresi
  1. düğümküme » Blog Archive » Mimarlık ve Konumlandırılmış Teknolojiler Sempozyumu, New York
  2. düğümküme » Blog Archive » 2006′nın en ilgi gören 10 yazısı
  3. düğümküme » Gerçekten Sahte Saatler
  4. düğümküme » RFID burada. Karşıtları nerede?
  5. düğümküme » Ekranın Ötesinde: İşlemsel Fabrikasyon Workshopu
  6. düğümküme » Şeyleri Konuşturmak: Ağ Nesneleri Çalıştayı

3 Yorum

  1. engin

    Eger bu cihazlar bir isi yerine getiren “isciler” ise, cihazlar uzerinde hiyerarsi deneyi yapilabilir. Bulasik makinesi buzdolabina patronluk taslayabilir, sut bitti siparis vermedin hala diyebilir. Camasir makinesi buzdolabini koruyabilir. Ayni ortamdaki farkli cihazlarin kural mimarilerine basit degisikler yaratilarak cihazlarin algisiyla oynanabilir, yapay zeka gerginligi ya da ev icerisinde patronluk savasi ve nihayetinde kariyer hirsi yaratilabilir. Buzdolabi, 3 defa calmasina ragmen telesekretere baglanmayan telefonu evden attirabilir. Bunun uzerine camasir makinesi sut siparisi frekansini 3 haftadan 2 haftaya indirip buzdolabinin kuyusunu kazmaya baslayabilir.

  2. Dara Kilicoglu

    Su cagdas Dada isini dusunuyorum: bu durumda eger ben camasir makinesinin tozunu eksik etmezsem, sut icemiyorum. Kemikler gelismiyor. Yada birakiyorum camasir makinasinin tozu bitiyor boylelikle sut icip saglikli oluyorum ama bu sefer de pis kokan kiyafetler ile dolasiyorum. Bu basima gelenler Dada isinin bir parcasini olusturuyor mu?

  3. atifakin02

    bu kitap “shaping things” onemli bence baya. okuyorum bu ara ilerledikce notlar alicam buraya. oncelikle Sterling’in ‘spime’ dedigi kavramin en yalin tanimini eklemekle basliim. tabi baudrillard’in ‘gizmo’suna referansla. sole:

    When the entire industrial process is made explicit, when the metrics count for more than the object they measure, then GIZMOS become SPIMES.

Yorum Yaz