Amber’09 “Siborg(laştıramadıklarımızdan mısınız?)” teması çerçevesinde, etkileşimli yerleştirmeler için açtığı çağrıya beden, beden uzantıları, yapay hayatlar, robotlar gibi geniş bir alana yayılan işler için başvurularınızı bekliyor.
Son zamanlarda ifade özgürlüğü denince çoğumuzun aklına, özellikle YouTube ve erişime kapatılan siteler nedeniyle devlet baskısıyla yapılan ideolojik sansür geliyor. Bunun yanında, her ne kadar iç içe geçebilseler de, sansürün başka bir biçimi diyebileceğimiz, ideoloji değil ekonomi tabanlı, dünyada giderek sıkılaşan ve teknoloji yoluyla koruma altına alınmaya çalışılan, telif hakları ile yasallaşan kısıtlamalara karşı tepkiler de artıyor. İtalya’da başlayan ve uluslararası bir yarışmaya dönüşen RomaEuropa Fake Factory de bu tepkilerden birisi. Duyuruları aşağıda.
Suriye Pasajı’nda. Göreli Konumlar ve Kanaatler sergisi dahilinde gerçekleşen konuşmalarının ilk bölümü yarın başlıyor. Program aşağıdadır.
24 Mart günü tüm dünyada ama özellikle blogosferde Lovelace kontesi, Augusta Ada King’in onuruna Ada Lovelace günü olarak kutlanıyor. Bu gün sayesinde kadınların teknolojiye erişimini sergileyen ve teşvik eden yazılar, kutlamalar örgütlenerek teknoloji alanında cinsiyetçi bir tablonun önüne geçilmeye çalışılıyor.
Siyasette temsiliyet için kota, iş olanaklarında eşitlik için pozitif ayrımcılık gibi önlemler gerektiren cinsiyetçilik konusunda, teknoloji dünyasında düşünülen çözümlerden biri de bu kutlama olmuş.
Organizasyonu düzenleyenler, kadınların, erkeklere göre hemcinslerinin başarılarından ve rol modellerinden daha çok etkilenebildikleri sonucunu gösteren bir psikoloji araştırmasından yola çıkmışlar. Böylece her 24 Mart Ada Lovelace gününde, teknolojiyle ilişkili sektörlerde başarılı olan kadınların öyküleri anlatılarak daha çok kadının “erkek işi” deyip geçmek yerine kendine güvenmesi hedefleniyor.
1815 yılında Londra’da doğan Ada Lovelace 19. yüzyılın ortalarında yaptığı çalışmaları nedeniyle, bugün dünyanın ilk programcısı olarak kabul ediliyor. O günlerde dokuma için kullanılan bir analitik hesap makinesini geliştiren Babbage ve makineye dair çalışmalar yayınlayan İtalyan matematikçi Menabrea’nın yazılarını İngilizce’ye çeviren Ada, çevirilerine ek olarak, tartışmaya konu olan yöntemleri geliştirerek makine ile Bernoulli sayılarını hesaplamayı başarıyor.
Buna ek olarak, makinenin gerçek sınırlarını başarıyla öngörerek, bilgisayarların hesaplanabilir yöntemlerle müzik bestelemek için kullanılabileceğini 1850′lerde iddia etmiş bir kuramcı olarak da hatırlanıyor.
Bugün, http://findingada.com adresinden tanıtılan Ada Lovelace Günü kampanyasıyla ilgili haberler, twitter‘dan da takip edilebiliyor.
Binbeşyüzden fazla blog yazarı, kutlamalara katılarak kadınların teknoloji alanında var olmalarını özendirmeyi, kutlamayı planlıyor. Biz de kutlamalara aynı şekilde katılmak için listeye kimleri ekleyebiliriz?
Benim, özellikle Ada Gününe daha yakışır şekilde programcılık alanından vermek istediğim örnekler var.
Tam iki yıl önce, görev aldığım bir özgür yazılım projesinin ürünü olan Pardus‘un, kız çocuklar için pozitif ayrımcılık olanağı sağlamayı hedefleyen bir projeye nasıl güç verdiğini anlatan bir yazı yazmıştım.
İki yıl sonrayrı bir topluluk çalışması yürütüldüğüne tanık olmasak da, Türkiye’deki özgür yazılım ekosisteminde de artık seslerini yükselten ve varlıklarını duyuran kadın programcıların sayısının arttığını görebiliyoruz… Pınar Yanardağ, Seval Ünver gibi insanlar çoğalıyorlar.
Dünya ölçeğinde baktığımızda, özgür yazılım dünyasındaki kadınların sekiz yıldır örgütlendiği ve Ada Günü ile paralel amaçlarla çalışmalar yürüttüğü bir topluluk göze çarpıyor: Linuxchix.
Örnekler çoğaltılabilir, belki böylece bilgisayara ürkek şekilde bakan, teknolojiye erkek kardeşinden fırsat bulup erişmekte geç kalmış tüm kız çocukları ilham alabilecekleri “ablaları” ile tanışıp bir adım daha atarlar… Çünkü bugün 24 Mart, yaşasın Ada Lovelace günü!
Ars Electronica Linz, voestalpine AG ve Linz09 (”2009 Avrupa Kültür Başkenti”) tarafından 18 Haziran – 6 Eylül 2009 tarihleri arasında düzenlenecek ve 20 projeye yer verilecek olan 80+1: Dünya Etrafında Bir Gezinti, dünya üzerinde seçtikleri 20 duraktan biri olan İstanbul’dan sanatçıların da proje önerilerini bekliyor.
Sanatçılara Açık Davet – “CANLI BİT’LER: Gerçek Zamanlı Bağlanmışlığı İnceleyen Sanat”
“80+1″ sanatçıların değişik fiziksel mekanlarda (özellikle Linz ve dünya üzerinde seçilmiş noktalar arasında) gerçek zamanda insandan-insana ve insandan-çevreye bağlantı ile ilgili yeni ve yenilikçi yollar ile ilgili önerilerini bekliyor. Amaç, uzak mesafelerle ayrılmış insanlar arasındaki anlamlı alışverişleri incelemek ve genişletmek.
Son başvuru tarihi 31 Ekim 2008.
Daha fazla bilgi: http://www.80plus1.org/proposal_text.php
Güncel Sanat Tartışmaları Dizisi-9
Türkiye’de yeni küratörlük yaklaşımları ve araştırmaları
Konuşmacılar: Adnan Yıldız, Borga Kantürk, Esra Sarıgedik ve Ayça İnce
Tarih: 24 Nisan 2008 Perşembe
Saat: 18.30
Yer: Mimar Sinan Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Beşiktaş Yerleşkesi 208 no’lu derslik
Geçen hafta Yeni Medya ve İşlemsel Sanat başlığı altında katıldığımız ve halen de tartışmalarını buradan sürdürdüğümüz Güncel Sanat Tartışmaları Dizisi‘nde bu hafta küratörlük pratiğinde değişen anlam ve tanımlar, sanatçı olarak küratör ve küratör olarak sanatçı olmak, dönüştürücü bir güç olarak küratörlük, Türkiye’deki duruma bağlı olarak ekonomik koşullar vb. konular tartışılacak. Daha önceki tartışmada olduğu gibi, konuşma öncesi veya sonrası bu yazıya yorum yazarak bu konulardaki düşünce ve sorularınızı paylaşabilirsiniz.
Daha önceden Twitter ile deneyler yapan, YouTube’da video yarışması düzenleyen ve Facebook’ta bir uygulama geliştiren Brooklyn Müzesi, bu sefer de küratörlüğünü Internet kullanıcılarının yapacağı Click isimli bir fotoğraf sergisi düzenliyor. Bu sergiye katılacak işlerin seçim sürecinde herkes jüri olabiliyor. Alışageldiğimiz web2.0 uygulamalarında kullanılan oylama sisteminden farklı olarak, oy verenlerin kendi sanat tecrübe ve bilgilerini tanımlamaları isteniyor, değerlendirme yapılırken bunlar dikkate alınıyor. Kullanıcının bilgi seviyesini tanımlamak için işaretleyebileceği seçenekler var.
Kullanıcının Bilgisi:
Buna ek olarak kullanıcılara coğrafi konumları da soruluyor, bunun nedeni fotoğraf sergisinin yerel tarafı.
Bu çok demokratik gözükmese de, her zaman ortak paydayı ön plana çıkaran ve bu şekilde popüler olmanın ötesinde bir şey söyleyemeyen web uygulamaları için bir yenilik olarak görülebilir. Elbette herkes kendi kendini puanlandırdığı için ne kadar güvenilir bir sistem olduğu tartışılır ama belki bu yönü bile, otoriter bir tavır takınmadan belli bir hiyerarşi yaratabilmesi ile kendi başına bir yenilik sayılabilir.
İlgili Düğümküme Yazıları:
Amirali Ghasemi ve Serhat Köksal küratörlüğünde gerçekleşecek olan Kentsel Kıskançlık – 1′inci Uluslararası Gezici Tahran Bienali sanatçılar için başvuru çağrısı yaptı. Kısaca özetlemek gerekirse, bağımsız ve gezici bir Tahran Bienali fikri, karmaşık kentsel durumu ve dağınık sanatçı birlikleri ile uluslararası bir bienalin yapılmasının şu anda mümkün gözükmediği Tahran’da “süreci kısa devre yaptırıp harekete geçirmek” amacıyla ortaya çıkmış. Konusu Urban Jalousie ise, hem Kentsel Kıskançlık, hem de İranlı sanatçıların dünyaya kendi jaluzileri ardından, davet edilmedikleri bir yere bakmalarına gönderme yapıyor. Bu mini bienalin ilk durağı 30 Mayıs-6 Temmuz 2008′de Hafriyat Karaköy’de gerçekleşecek.
BAŞVURU VE HER TÜRLÜ İLETİŞİM
biennialtehran [at] gmail.com
BAŞVURU ÇAĞRISI
Kentsel Kıskançlık – 1inci Uluslararası Gezici Tahran Bienali
İlk durak: Hafriyat karakoy, Istanbul, 30 Mayıs – 6 Temmuz 2008
Kuratörler Amirali Ghasemi ve Serhat Köksal
Son başvuru tarihi: 21 Nisan 2008 Pazartesi
Son zamanlarda 1960 ve 70′lerin önemli performans sanatı işleri daha yoğun bir sıklıkta tekrardan canlandırılır oldu. YouTube’da Bruce Nauman’ın performans videolarının imitasyonları bir yana, özellikle 2005′te Marina Abramovic‘in Vito Acconci, Joseph Beuys, Valie Export gibi isimlerin performanslarını Yedi Basit Yapıt adı altında tekrardan canlandırması, DJ Spooky‘nin Nam June Paik’ın TV Cello’sunu tekrardan yorumlaması; bu yılki Performa‘da Allan Kaprow‘un 2006′da ölümünden önce verdiği izin üzerine zamanı için dönüm noktası sayılan 6 Bölümlük 18 Happening (1959) işinin tekrar icra edilmesi ve Second Life‘da olup bitenler bunun daha da yayılması olası yeni bir eğilim olduğunu düşündürüyor. Yapılan işlerin çeşitliliği ise değişik motivasyonları ön plana çıkarıyor: İroni, övgü, iletişim toplumunda performansın yerini sorgulama, artık fikirlerin ham haliyle hızla yayılabilmesi ve bunun sadece anlık mesaj atarak, bloglara yorumlar yazarak değil, Second Life gibi ortamlarda kodlanmış eylem olarak, görsel şekillerde de yapmanın mümkün olması ve sözlü iletişim dediğimiz şeyin artık sadece ağızdan ağıza değil ekrandan ekrana iletilmesi yoluyla toplumsal bir hafıza oluşturmaya başlamamız gibi birçok etken geliyor aklıma..Biraz geri gidersek, sanatçı performansları, II. Dünya Savaşı sonrası Japonya, Avrupa ve ABD’de aynı anda yaygınlaşmıştı. Bedenlerini biçim ve içerik olarak kullanarak doğrudanlık, vasıtasızlık sağlamak; insan bedenini ön plana, nesnenin önüne çıkarmak amacındaydılar: Savaştaki katliamlar, daha önce benzeri yaşanmamış bir yokolma korkusu ve savaş sonrası yaşadıkları dönem için hem iyimser hem karamsar çağrışımlar yapabilen Atom Çağı tabirini kullanmaları bile tek başına o zamanlar hakkında kabaca bir fikir veriyor.
Temsil edici nesnelerden doğrudan sunulan eylem biçimlerine geçiş, başta çok çeşitlilik gösteriyordu: Happening’ler, Fluxus, aksiyonlar, ritüeller, demonstrasyonlar, direkt sanat, yıkım sanatı, olay sanatı, beden sanatı, vs. sonradan 70′lerde hepsine genel bir tabirle performans sanatı denmeye başlandı ve Chris Burden 1971′de (Vietnam Savaşı’nın sürdüğü sıralarda) en sansasyonel performanslardan birini yaptı: Shoot. Burden, bir asistanına beş metre kadar uzaklıktan tüfekle nişan alarak koluna sıyrık açması için talimat veriyor, ancak kurşun biraz daha içerden geçiyordu. Yine o yıllarda, Burden bedenini agresif bir şekilde sanatsal nesneye dönüştürmesi hakkında “Benim sanatım bir gerçeklik sorgulaması: Anormal durumlar oluşturarak daha üst seviyede bir gerçeklikte, değişik bir mertebede işliyor. O anlar için yaşıyorum.” yorumunu yapmıştı. Bugün ikonlaşmış olan Shoot performansı özellikle son yıllarda daha da sık karşımıza çıkar oldu.Scott Kildall, Paradise Ahead Serisi‘nde (2006-2007), Second Life’ın ilkel grafik ortamını kullanarak ikonlaşmış sanat enstalasyonları, performanslar, filmler ve fotoğrafları tekrardan sahnelendiriyor. Sahnelenen ve ekran görüntüleri dijital baskı olarak ‘belgelenerek’ sergilenen performanslardan birisi de Chris Burden’in Shoot performansı. Çizgi film karakterlerine benzeyen avatarların, zamanında büyük bir ciddiyetle yapılmış olan bu işleri tekrarlamaları, ortamın kendisinin, canlandırmak istediği nesne ve olayların önüne geçebildiğini ve en dramatik olayları bile güçsüz kılabildiğini gösteriyor.
Scott Kildall, Shoot (2006)
Bienal Virüsü ve 13 En Güzel Avatar gibi işleriyle isimlerini daha önce duyduğumuz Eva & Franco Mattes, diğer isimleriyle 010010110101101.org, bu yılki Performa’ya Sentetik Performanslar adında bir seriyle katıldılar. Genel anlamda performans sanatına eleştirel bakan bu seride Chris Burden’ın yanısıra Vito Acconci, Joseph Beuys gibi isimlerin performanslarının Second Life’da tekrardan canlandırılmaları yapıldı. Bu canlandırmaların mümkün olduğunca orijinallerine sadık biçimde avatarlara yaptırılması, Eva ve Franco’nun deyimleriyle performans sanatını neden ilginç bulmadıklarının sorgulanması şeklinde başlamış. Burden’ın performansının tekrardan sahnelenmesinde de yaratılmak istenen etkinin, Kildall’un yaptığı gibi sanal ortamda şiddetin anlamsızlaşmasını göstermekten ziyade medya ile duyarsızlaşmış dünyada artık gerçeğin de gücünü ve etkileyiciliğini kaybettiği, Burden’ın performansının gözümüzün önünde veya Second Life’de icra edilmesinin bizde yarattığı etkinin düşünüldüğü kadar farklı olmadığının gösterilmesi denebilir. Bu etki yaratılırken Eva ve Franco Mattes performans sanatının senaryo ve provadan yoksunluk, tekrar edilmezlik ve sonunun belirsiz olması gibi ‘kurallarını’ çiğneyerek bu yapaylık ve gerçeklikten uzaklık hissini daha da artırıyorlar.
Eva & Franco Mattes, Shoot (2007)
Bunların yanında, 60 ve 70′lerin sanatının, bir zamanlar avant-garde olup da artık film yıldızlarının posterleriyle aynı mekanlarda satılan empresyonist resimlerin reprodüksiyonları gibi artık iyiden iyiye popülerleşmeye başlayıp başlamadığı sorusu da geliyor insanın aklına. Buna örnek olarak Justin Benevides, Peter Fales ve Dan Philocox isimli üniversite öğrencilerinin toplanıp yarı eğlence yarı ev ödevi olarak çektikleri bu YouTube videosuyla yazıyı bitiriyorum:
İlgili Bağlantılar:
Yaz boyunca Venedik Bienali, documenta, Art Basel, Münster Heykel Projeleri gibi saygın etkinlikler sürüp gitmişken, İstanbul Bienali fırından yeni çıkmışken, her sene olduğu gibi ardında bir iz bırakmadan sessizce gelip geçti Burning Man… Kimine göre sosyal bir heykel, kimine göre rutinleşmesine rağmen geçici otonom bir bölge (TAZ), kimine göre geçici olmasına rağmen kalıcı otonom bölgeler (PAZ) için tartışılması gereken bir model, kimine göre Disneyland’in zıttı, kimine göre Internet’in fiziksel versiyonu, kimine göre ise sadece çölün ortasında bir festival, eğlence, parti… Pict’Earth´de hava fotoğraflarından oluşturulmuş bu görüntüye bakılacak olursa, belki de günümüze ait antik bir kalıntı…
