23.06.2007

Adaletli Sıralama Açık Hesaplama Gerektirir

Açık Toplum Partisi gibi bir siyasi parti olsaydı seçimlerde, oy vermeyi düşünürdüm. Açık toplum açık teknoloji gerektirir. Teknoloji dedğimizde artık sadece LAZER anlamıyoruz tabi. Özellikle iletişim ve Internet teknolojisindeki gelişmeler –telekom altyapısından bloglara, arama motorlarından sosyal web 2.0 servislerine– şu anda içinde olduğumuz toplumu tarihte hiç olmadığı hızda dönüştürüyor. Bu dönüşümde yazılan her kod parçası, her işlem, her hesap, sisteme gömülen her kural toplumun kodu olarak belirir. Açık kod açık toplum demektir.

Türkiye’de toplum dönüştürücü teknolojilerden ikisi, yeni Blograzzi girişimi ve oldukça yaygın kullanılan Pilli Network, ortak bir özelliğe sahip: verdikleri servislerde açıklık göstermiyorlar.blograzzi-logo.gif

Blograzzi’nin “bir formülü”

Yeni açılan blog sıralama sitesi Blograzzi Türkiye’nin “en iyi” bloglarını sıralandırıyor. Blogların sıralaması bir kaç farklı puanın birlikte hesaplanmasıyla yapılıyor. Puanların nasıl harmanladığı sitede şöyle açıklanmış:

Blograzzi Puanı, Blograzzi’nin blogla ilgili Internetten derlediği tüm istatistikleri [Technorati ve Alexa Türkiye], kullanıcı oylamaları, favorileri ve yorumları ile birlikte kullanarak ağırlıklı olarak hesapladığı bir formüle dayanır.

Bir formül? Türkçe’de gizli kapalı bir şeyi kibarca ifade etmek için önüne “bir” koyarız. Bir köşe yazarı, bir kaynağa göre, bir söylentiye göre, bir televizyon kanalı gibi… Blograzzi’yi geliştirmeye devam eden sitenin kurucusu Arda Kutsal‘dan bu bahsedilen “bir formülü” herkese açık bir şekilde ifade etmesini istiyoruz.pilli-logo.gif

Pilli Network’ün “karmaşık algoritması”

Gelir dağılımı blog yazma ağı Pilli Network yazarlara kısa yazılarına olan ilgiye göre reklam gelirlerini dağıtıyor. Herkese örnek olması gereken bir sistem. Ancak açıklık konusunda bir problem var. Pilli gelir paylaşmayı nasıl hesaplıyor? Pilli.com’da şöyle açıklanmış:

Okunma oranlarını yorumlayan, olası yanlışlıkları gideren karmaşık bir algoritmamız var. Biz bir sitenin günlük gelirini giriyoruz, o bize kimin hesabına ne kadar para ekleyeceğimizi söylüyor.

Karmaşık bir algoritma? Biz soruyoruz o söylüyor? Kim? O kadar karmaşık ki size gösteremeyiz. Pilli ekibinden bu “karmaşık algoritmayı” herkese açmasını istiyoruz.

Pilli Network ve Blograzzi sistemlerindeki bu gizli hesaplarını açarlarsa sadece şu andaki kullanıcılarına adaletli davranmış olmayacaklar aynı zamanda Türkiye’de hızla gelmekte olan yeni nesil sistem tasarımcılarını da olumlu etkileyecekler.

Etiketler

, , , , , , ,

Geri beslemeler (Trackback)

Trackback Adresi
  1. Blograzzi puanını yükseltemek için ipuçları | Blog ve Wolkanca

22 Yorum

  1. aftermath

    merhaba,
    pillinetwork algoritması karışık değil, tam tersi oldukça basit. o açıklamayı nerede yaptık hatırlayamıyorum ama doğrusunu ben özetleyeyim.

    * gün boyunca tüm okunmaların kaydı tutuluyor.
    * gün bitince bu okunmalara göre tüm yazıların okunma oranları hesaplanıyor. okunma oranı hesaplanırken tekil hitler kullanılıyor.
    * kazançlar sisteme giriliyor ve %70′i bu okunma oranlarına göre yazarlara pay ediliyor.

    sonuç olarak 3x kişi tarafından okunan yazı; yazarlara dağıtılan rakamın %75′ini kazanırken, x kişi tarafından okunan yazı %25′ini kazanıyor. okunma oranları detaylı raporlar ile her yazar tarafından takip edilebiliyor.

    bu algoritma hakkında bilgileri gizlemek gerektiğini düşünmüyoruz. başta hileye neden olabileceği kaygısı ile detaylı bilgi vermekten kaçınıyorduk ancak zaten veriler hileye karşı gözleniyor. çıkış noktamız adaletli bir dağılım sağlamak idi. bu konuda elimizden geldikçe bilgi vermeye çalışıyoruz ancak bilgilendirme konusunda çok başarılı olduğumuz söylenemez. kazançlar mevzusuyla ilgili geçmiş yazılar:

    * kazançlar konusunda açıklama
    * pillinetwork kazanç algoritması
    * kazançlarımı ne zaman alacağım

    yapıcı eleştiri ve fırsat için teşekkür ederiz.

    selamlar,
    cem

  2. Fikirsel

    Blograzzi yeterince açıklamış.
    Pilli’nin de daha çok anlatması iyi olmaz diye düşünüyorum.
    Google neden algoritmasını açmıyor?
    Çünkü açarsa çöplüğe döner.
    Blograzzi belitmiş nelerden aldığını daha fazlasını belirtmesi anlamsız.
    Pilli ise okunma oranına göre demiş. Hem para da veriyor o. Fazla ayrıntıya gerek yok.

  3. arikan

    @cem detaylı “açık”lama için teşekkürler. Bu karmaşık algortima alıntısı pilli.com anasayfasından, altta “Paylaşma nasıl hesaplanıyor?”a tıklayınca görünen metin. Sanırım anasayfadan bu açıklamalara direk bağlantı vermek herkese yardımcı olacaktır.

    Burada okunma oranı hesabı daha açık olabilir. “Okunma oranı hesaplanırken tekil hitler kullanılıyor” diyorsun, şöyle sorular var burda:

    1. Okunma sayısı = permalink (yazının kendi sayfası) + anasayfa görüntülenmesi mi?

    2. Tuttum tutmadım ve yorum sayısı okunma oranı hesabına katılıyor mu? Katılıyorsa ne oranda?

    Ayrıca RSSden okunma takibi yapıyor musunuz? Şu anda yok ama ileride RSS içine reklam verirseniz bu takibi yapmanız gerekecektir.

    Bu açıklamaları bir de Javascript Gelir Hesaplayıcı gibi basit bir araçla destekleyerek kullanıcılara deneme / tahmin şansı vermiş olursunuz, bu oranları daha anlaşılır kılacaktır.

    Dünya genelinde tüm sosyal web 2.0 servislerinin gelirleri kullanıcların katılımıyla oluşuyor. Katılım dediğimiz şey manevi emek + maddeleşmiş bilgi demek. Bu bağlantı genelde gösterilmez ve web 2.0 servisleri kullanıcıları sömürmüş olduklarından astronomik gelirler elde ederler. Pilli kullanıclara geliri dağıtarak bu bağlantıları görünür kılıyor. Bence sadece Türkiye’de değil dünyada da örnek alınması gereken bir iş. Kolay gelsin.

  4. arikan

    @Fikirsel yazıyı bu servislerin “yeterince açık olmadığını” düşündüğümüz için yazdık. Sebepleri için tekrar yazıya bir bak.

    Google algoritması nedir? Daha net konuşursak Google Arama motorunun nasıl çalıştığı, yani Page Rank diye bilinen algoritma nasıl çalışıyor bir kaç yıl önce açıklandı. Google PageRank algoritması açık olmadan önce yeteri kadar bağlantı biriktirdiği için (indeksleme) rakipleri aynı algoritma ile indekslemeye başlasa bile Google’ın arkasından başlamış olacağı için Goolge’u geçemezlerdi, bugün görüldüğü üzere geçemediler.

    Bu Google hikayesinde olan biten bizi başka bir açıklık konusuna bağlıyor: verilerin sahipliği. Yani yaptığın tekno-kültürel üretim nedir (sadece blog yazısı mı?) ve ne kadarı yaratana (blog yazarı) ne kadarı sisteme ait? Ancak bunu yakında daha detaylı yazıcaz.

  5. Fikirsel

    “….
    yani Page Rank diye bilinen algoritma nasıl çalışıyor bir kaç yıl önce açıklandı.
    …”
    @arikan birkaç yıl önce bu algoritmanın çok küçük bir kısmı ve temeli açıklandı. Pagerank unsurunu belirleyen bir sürü etmen var.

    “Blograzzi Puanı, Blograzzi’nin blogla ilgili Internetten derlediği tüm istatistikleri [Technorati ve Alexa Türkiye], kullanıcı oylamaları, favorileri ve yorumları ile birlikte kullanarak ağırlıklı olarak hesapladığı bir formüle dayanır.”
    Blograzzi de google’ın temelini verdiği gibi aldığı verileri belirtmiş. Nasıl hesapladığını açıklasa kullanıcılar hangisine daha çok dikkat ediliyorsa ona saldırır ve çöplük olurdu.

    “Okunma oranlarını yorumlayan, olası yanlışlıkları gideren karmaşık bir algoritmamız var. Biz bir sitenin günlük gelirini giriyoruz, o bize kimin hesabına ne kadar para ekleyeceğimizi söylüyor.”
    Okunma oranına göre demiş. @aftermath yorumunda buna ek olarak okunma oranının tekil hit olduğunu belirtti sadece. Öbür yazdıkları işlem aşamaları. Algoritmanın tamamı da bu olabilir. Ama sen sadece okunma oranının tekil olduğunu öğrendin. “açık”lama demişsin hemen. Yazıyı yazanlar ve yorumu yapanlar farklı düşünceye sahipmiş gibi bir his oluştu içimde:S

  6. aftermath

    arikan, çok teşekkürler. metni buldum, gerekli düzeltmeyi yapıp daha fazla detay ve yazılara linkleri ekleyeceğim.

    rss konusunu siz hatırlatana kadar düşünmemiştik. üzerinde çalışmak üzere listemize ekliyorum. şu an için rss’ler reklam içermiyor ve kazanç dağılımına etki etmiyor. google adsense’in rss’lere reklam ekleyen programına başvurmuştuk ancak henüz türkiye’de hizmet vermiyor sanıyorum. özet rss’ler reklamsız, tam metin rss’ler reklamlı olsa yararlı olurdu diye düşünüyorum.

    tuttum işlemleri, yorum adedi, ana sayfa gösterimleri gibi kriterler kazanç paylaşımına etki etmiyor. sadece tekil gösterimleri dikkate alıyoruz. gönül isterdi ki reklam tıklama oranlarına göre kazançları paylaştırabilelim, ancak google şu anki sisteminde bu veriyi bizlerle paylaşmıyor. taslak aşamasında, en adil yöntemin gösterime göre paylaştırmak olacağını düşünerek seçimimizi bu yönde yaptık.

    ana sayfa, kullanıcı sayfaları ve postane türü sistem sayfaları, yazıların gösterim adetlerine etki etmiyor ancak bu sayfalardaki reklamlar da sitenin kazancına katkıda bulunuyor. sitenin tüm sayfalardan elde ettiği reklam geliri yazarlara paylaştırılıyor. böylece yazı sayfaları dışında yayımlanan tüm reklamlar da site yazarlarının yararına çalışmış oluyor.

    bilgilendirme konusunda gerçekten eksiklik hissediyoruz. bu konuda her türlü yardıma ve öneriye minnettar olurum. tekrar teşekkürler.

    google adsense konusundaki tartışmaya ben de bir şey eklemek isterim. google’ın resmi olarak adsense reklamlarından yüzde kaç komisyon kestiğini açıklamasını dilerim.

  7. Hasan

    adtermath yukarıda deiş ki: “rss konusunu siz hatırlatana kadar düşünmemiştik.”

    Ben de “tabi” diyorum… :)

  8. engin

    blograzzi web sitesinden alıntı:

    “blograzzi, kaliteli ve ilgi alanına uygun içeriğe zaman kaybetmeden ulaşmak isteyen Türk internet kullanıcısı için faydalı bir araç olması adına geliştirilmiş bir servistir”

    Kontrolü elde tutma açısından algoritmanın nasıl çalıştığını açık etmemek bir çözüm. Böyle bir ölçüm sisteminin yukarıdaki ifadede belirtildiği üzere tüketimi kolaylıştırması yanında nasıl daha geniş kitlelere ulaşılacağına ışık tutarak üretime de destek vermesi güzel olurdu.

    Bir “en iyi” listesi varsa herkes doğal olarak üst sırada yer almak isteyecektir. Bunun yollarından ikisi, okunma oranını yükseltmek ya da sistemi şaşırtmanın yolunu bulmak. Blog sahiplerine okunma oranını yükseltmek için neler yapılabileceğini göstermek hem ölçümü çok daha anlamlı yapar, hem de sistemi şaşırtmaya çok daha kalıcı bir alternatif yaratır.

    Bu konuda gördüğüm en iyi örneklerden biri, teknik olarak olmasa da anlam olarak benzer ölçümler yapan Feedburner adlı servisi geliştiren iyi insanların sistemin nasıl çalıştığını kitleye ayrıntılı olarak açıklaması.

  9. Arda Kutsal

    Merhaba,
    Öncelikle Blograzzi Puan algoritması halen iyileştirildiği için bu aşamada detaylı bilgi vermek doğru olmayacaktır, hatta yanıltıcı bile olabilir.

    Aslında genel olarak sistemin ne tür kriterleri göz önünde bulundurduğu açıklanıyor, sadece bunların ağırlığı dile getirilmiyor.
    Bir de elbette en doğru sonucu alabilmek için sistemin arkasında çalışan ve algoritmanın temelini oluşturan kod kümeleri var. Blograzzi Puan’ı oluşturan verilerin ağırlıklarının yanında, ana puana etkilerini bu kod kümeleri belirliyor. Söz konusu kod kümleri (ki aslında algoritmanın kendisi) blog sahiplerinin kendilerine yazdıkları yorumları, tekrarlanan yorumları, olumlu olumsuz yorumları, yorumların kendi içinde aldıkları oyları, favorilenme, güncellenme süreleri gibi birçok kriteri analiz ediyor ve doğruluyor.
    Zaten üzerinde yoğun olarak çalıştığımız, dönem dönem Blograzzi Puan’da farklılıkların oluşmasına sebep olan değişimlerin özünde de bu söz konusu algoritmadaki iyileştirmeler yatıyor.

    Gündeme getirmiş oluğunuz açıklık konusuna gelince, Blograzzi Puan’ın iyileştirilmesi ile ilgili etkili olan kriterleri paylaşmamızda elbette herhangi bir sakınca yok. Zaten bu kriterler şu anda belli. Ancak biraz önce sözünü ettiğim algoritmayı açık olarak sunmak söz konusu puanın birçok açıdan suistimal edilmesine sebep olabilecektır. Eğer amacımız blog yazarlarının puanlarını iyileştirmeleri için yapmaları gereken çalışmaları bilmelerini sağlamaksa, bunu zaten Yardım sayfalarımızda sistem iyileştirmeleri tamamlandıkça güncelliyor olacağız.

    Kısacası söylemek istediğm aslında şu oluyor. Digg’i örnek alalım. Sistemin arkasında çalışan algoritmaları bilmiyoruz ama en çok oy alan yazının ana sayfaya çıktığını biliyoruz.
    Blograzzi Puan’da da etkili olan kriterleri biliyoruz ancak bunların doğruluğu ve etki oranlarını belirleyen kriterleri kapsayan algoritmayı bilmiyoruz.

    Şu an için çok net bir planımız olmasa bile ilerleyen dönemlerde belki algoritma olmasa bile Blograzzi Puan’da yer alan verilerin ağırlıklarını paylaşmamız söz konusu olabilir. Ancak bu da eminim ki yeni bir tartışma başlatacak ve kişilerin farklı görüşleri birçok kullanıcı arasında çatışma yaratacaktır.

    Malum, size göre Technorati değeri önemlidir, ama bir başkasına göre aldığı oy. Belki bana göre ise favorilere eklenme daha değerlidir. Henüz beta aşamasında olan Blograzzi’de bugün bile bu konularda öneriler alıyoruz ve inanın her biri birbirinden farklı.

    Gündeme taşıdığınız konu gerçekten çok değerli, ancak uygulamada stratejik anlamda çok doğru kararlar verip ona göre aksiyon almak gerekecektir.

    Bu arada eğer Blograzzi Puan ile ilgili önerileriniz varsa onları da kesinlikle duymak isterim.

    Tekrar teşekkürler.

  10. arikan

    @fikirsel Google Page Rank algoritması tamamiyle açıklanmıştır. Verdiğim Page Rank wiki adresinde tüm detaylarını bulabilirsin. Ayrıca Page Rank bilgisayar bilimi açısından yeni bir icat değildir. Yani özetle bir graph içinde düğümler arasında birbirine verilen bağların sayılması hesabına dayanır PageRank. Google’un bunu nasıl pratik olarak çalışır hale getirdiği ise dağıtımlı sunucu sistemine, kurup işletecek paraya vs. dayanır, haliyle burada konumuz değil.

    “[Blograzzi] Nasıl hesapladığını açıklasa kullanıcılar hangisine daha çok dikkat ediliyorsa ona saldırır ve çöplük olurdu.”

    Formülü açıklamak çöplük yaratmaz. Herşeyden önce formül birden fazla etmene dayanıyor. Bir blog sahibi olarak ne yapoarsan yap Alexa trafiğini, technorati sıralamasını yapay bir şekilde arttıramazsın. Blograzzi formülü gizlemek yerine oy, yorum, tutma girdilerini tekil (unique) yapabilir. Sisteme giriş yapmadan bu girdilere izin vermemek yeterli bunun için. Sonuçta bu sebeplerden formülü açık etmekle ortalık çöp olmaz, tam tersi kullacılar bu samimiyet karşısında kendileri de samimi davranır.

    Cem’e yazdığım yorumda öncelikle hemen cevap yazarak durumu açıklamasına memnun olduğum için öyle yazdım. Sonra yeterince açık bulmadığım için iki soru sordum. Bu soruları okuduğunu ve sonra Cem’in cevabını okuduğunu umuyorum.

  11. arikan

    @aftermath pilli.com’da “Paylaşma nasıl hesaplanıyor?” bölümünü yenilemişsiniz şimdi gördüm, bu konuyu önemsediğiniz için teşekkürler.

    Sitenin –anasayfa ve sistem sayfaları dahil–tüm kazancının üzerinden paylaşım yapılması güzel bir hareket bence.

    Google’ın ana gelir kaynağı olan AdWords reklamlarının gösterim sayısı ve sırası dolayısıyla fiyatları açık arttırma ile satılıyor biliyorsunuzdur sanrım. Bu açık arttırma sebebiyle tıklama gelirlerini açıklamıyor olabilirler ki açıklamaları gerekir.

    Pilli tuttum girdileri ve yorumları daha da aktif kullanılarak gelir dağııtmda etkili olabilir bence. Tabi bunun ne kadar adaletli olacağı tartışmalı. Çünkü zaten çok görüntülenen yazılar muhtemelen tutuluyor ve yorumlanıyor olabilir, haliyle Uzun Kuyruk başını çekene yazılar daha da sivri bir şekilde kuyruktan ayrılacaklardır.

  12. arikan

    @aftermath bence Pilli Network gibi giderek genişleyen ve haliyle karmaşıklaşan bir sistemde en iyi bilgilendirme topluluk tarafından yapılan olacaktır. Yani sadece Pilli üyelerinin yazıp çizebildiği bir Pilli Network Wiki’si işinizi görecektir.

    Herkes bir şekilde Pilli sistemi hakkında bildiğini istediğini yazar çizer, zaman zaman wiki ortamı karışabilir ama zaten kavgasız gürültüsüzü demokrasi olduğu nerede görülmüş.

  13. arikan

    @Arda merhaba, detaylı yorumun için teşekkürler.

    Yazı ismi üzerinde zaten puanlamayı oluşturan elemanların [Alexa, Technorati, yorum, oy, favori] açıklanmasını değil bu elemanların ağırlığını hesaplayan formülün açıklanmasından bahsediyor.

    Puanlama açık olursa nasıl suistimal edilebileceğine bir örnek verebilir misin? Puanın suistimal edilmesi tamamiyle açık bir ortamda mümkün değildir. Bu konuda kendi topluluğunuza güvenmiyorsanız tüm dünyaya açık Wikipedia projesinden ilham alın.

    Algoritma geliştiriliyorsa bu gelişimin de açık edilmesi gerekir. Yani birinci sürümde algoritma şöyleydi, şimdi şu şu sebepten böyle oldu gibi açıklamalar yapılmasından bahsediyoruz. Bunu hitap ettiğiniz topluluk önünde yaptığınızda alacağınız yorumlar ve katkılarla herkese uyan bir formül geliştirebilirsiniz.

    “Blog yazarlarının puanlarını iyileştirmeleri için yapmaları gereken çalışmalar”dan kastınız daha iyi yazar olmak ya da reklamdan ayda 200 bin dolar yapan TechCrunch blogu gibi para makinesi geliştirmek olabilir, puanlama ancak açık yapıldığında her ikisi için de motive edici olacaktır.

    Puanlama ve dolayısıyla “en iyiler” sıralaması öznel bir şey değildir. Zaten bu sebeple sistem kurucusu olarak “sadece kendiniz” karar verdiğinizden başkalarına haksızlık etmiş oluyorsunuz. Aldığınız öneriler doğrultusunda ağırlık formülünü herkese açık olarak değiştirmelisiniz. Bu çatışma değil tartışma yaratacaktır, zaten herkes için en sağlıklı karara ancak böyle ulaşabilirsiniz.

    En doğru karar formülleri açık etmek ve algoritmayı herkesin gözü önünde topluluktan katılımlarla geliştirmekdir. Toplum dönüştürücü icatlar toplumdan gizli saklı yapılamaz.

  14. aftermath

    arikan: tekrar teşekkür ederiz.

    taslak aşamasındayken tuttum veya yorum adetlerini algoritmaya ekleyerek bir yazıyı tutmak veya ahkam eklemek için alternatif nedenler vermek istemedik. eminim bizim aklımıza gelmeyen ilginç değişkenler de bu hesaplamaya dahil edilebilir. zamanla kazanç paylaşımı yapan sitelerin çok artacağını düşünüyorum. bu genç janra hakkında sahip olduğumuz bilgi ve deneyimlerimiz artacaktır. çok şanslıyız ki blogküre var.

    öneride bulunduğun wiki sitesinin iyi bir fikir olduğunu düşünüyorum. aslında biz tam bu amaç için torpilli.com adında bir site de açtık. blog bölümü önerilerin paylaşıldığı makalelere ayrılmış durumda; forum bölümü ise pilli yazarların kendi aralarında soru-cevaplar ile yardımlaşmaları için bulunuyor. site, daha başarılı bir pilli yazarı olmak için yararlı olacak içeriğin oluşumuna yataklık etmesi yanında üzerimizdeki teknik destek yükünün gönüllü arkadaşlarımız tarafından azaltılmasını ve bize kalan geliştirme süresinin artmasını da sağlıyor. blog ve foruma yöneldik ama nedense wiki hiç aklımıza dahi gelmedi. belki performansı olumlu etkileyebilirdi.

    google konusunda ise şunu söylemek istiyorum; tıklanma gelirlerinin bidding nedeniyle sabit olmaması normal ancak google’ın her tıklamadan kestiği bir komisyon yüzdesi olmalı. google boyutunda bir firmanın keyiften değil artık bir takım zorunluluklar nedeniyle çok dikkatli olması gerektiğini anlayabiliyorum ama yine de yüzdeyi açıklanabilir görüyorum.

  15. Fikirsel

    @arikan
    Google Pagerank algoritmasını tamamiyle açmadı. Banlanıp PRsi 0 olan hiç mi site yok?
    Hadi pagerank algoritması tamamiyle aıklandı diyelim. Pagerank teknolojisi 2004 yılında açıkandı. Google’ın kuruluşundan 6 yıl sonra.
    Hem ben ilk mesajımda sadece pagerank algoritmasını söylemedim. Sıralamak için de algoritması var, başka şeyler içinde…
    Google hangi kaynağa ne kadar değer verdiğini açıklamıyor.
    Blograzzi algoritmasını oturtmadan açıklarsa kötü olur. Şayet algoritmayı oturtur da siteye bir bölüm açıp bunu kullanıcıların tartışmasını sağlarsa dediğin gibi çok yararlı olur. Bunun için erken olduğunu düşünüyorum.

  16. Arda Kutsal

    @arikan
    Öncelikle Blograzzi’nin katılımcı kullanıcı kitlesi Wikipedia kadar geniş olana kadar bu yönde bir çalışma yapmak bahsettiğin faydaları sağlamayacaktır.
    Wikipedia TR’yi göz önüne alabilirsin. İstersen Wikipedia TR’de bir entry’ye yanlış içerik girişi yapabilirsin.
    Ağırlıkların paylaşılmasında bir sorun olmayacaktır elbette, bunu ilerleyen dönemlerde yapabiliriz. Ancak algoritma paylaşmak kötü yönde kullanılabilir.
    Çünkü puanlamaya gelene kadar izlenen yol, filtreler ve diğer tüm kriterler kolaylıkla incelenip bunun üzerinden avantaj sağlamaya çalışılabilir.
    Diğer taraftan Blograzzi Puan’ı en iyi seviyeye getirmek adına kullanıcıların fikirlerini almak tabi ki büyük değer yaratacaktır. Ancak burada konuştuğumuz yine ağırlıklar olmalıdır.

    Kısacası en azından katılımcı kullanıcı tabanımız belirli bir seviyeye gelene kadar Blograzzi Puan’ın oluşumuna kadar izlenen yolu yani algoritmayı paylaşmayı düşünmüyoruz.

    Metriklerin puana etkisini belirleyen ağırlıklar konusunda da biz ağırlıkların doğruluğuna emin olduğumuz anda paylaşım zaten yapılacaktır.

  17. arikan

    @aftermath torpilli.com bence gayet ihtiyacınızı karşılıyordur. Ancak wiki doğası gereği insanların öncelikle sorularını değil bildiklerini paylaştıkları bir yer olduğundan Pilli Wiki de çok işinize yarayacaktır. Altyapınızda Ruby on Rails veya PHP kullanıyorsanız iyi dökümante edilmiş kolay kurulabilir ve özelleştirilebilir Wiki programları var:

    Ayrıca wiki yazılımı karşılaştıram tablosunda çok daha fazla seçenek var.

  18. arikan

    @fikirsel Google PageRank algortimasını geç açıkladı o zaman biz de öyle yapalım şeklinde bir yaklaşım çok cahilce olur. Sistem kurucuları bu yanlış tutumdayken olan bu sistemleri kullanan insanlara oluyor. Daha da büyük problem bu kopyalama tekrarlanarak nesilden nesile geçecektir.

    “Blograzzi algoritmasını oturtmadan açıklarsa kötü olur.” diyorsun. Neyin kötü olacağına dair detaylı bir örnek verir misin?

    Blograzzi yöneticilerinin algoritmayı açması için “erken”, “önce”, veya “sonra” gibi bir durum söz konusu değil. Çünkü zamandan bahsetmiyoruz burada. Daha fikir ilk uygulanmaya başlandığında herkese açılması gerekir. Yani site kurucuları otoriter bir şekilde kendi kendilerine karar vermeden herkesi ilgilendiren bir sıralamayı herkesin katkısıyla kurmalı.

    Yani biz bunu kuruyoruz, formülü de şöyle düşündük, siz ne dersiniz? Sonra gelen katkılara göre formül geliştirilir.

    Bu derece açıklık kolay algılanabilecek bir yaklaşım değil, bunu anlıyorum. Hiçbirimiz böyle yetişmedik çocukluğumuzdan beri. Ancak ağlı bağlı hayatta bugün toplum dönüştürücü sistem kuruyorsanız açık olmak zorundasınız, diğer türlü derin devletten farkınız olmaz.

  19. arikan

    @Arda Wikipedia yayına başladığı ilk günden beri herkese açık. Zaten ilk günden beri açık olduğu için büyük kitleler tarafından zamanla kabül gördü.

    “İstersen Wikipedia TR’de bir entry’ye yanlış içerik girişi yapabilirsin.” diyorsun. Bu eski bir düşünce biçimi. Biz yeni nesil herhangi bir anda yanlış veya doğru var mı diye bakmıyoruz, sadece yanlış ve doğru arasındaki gidiş gelişteki performansa bakıyoruz. Bu bakış açısına göre doğru olan bilgi ancak zamanla belirir, baştan karar verilemez.

    Mesela Vikipedi’de “Biyoteknoloji Kategorisi” başlattım iki yıl önce (Ağustos 2005). Bu konuda bir eğitimim yok sadece etrafımda olan bitenleri gözlüyor ve araştırma yapıyordum, araştırmaları makalelere ekliyordum. Sonra biyoteknoloji alanında eğitim görümüş birileri geldi ve çok net açıklamalar yazdılar, benim yazdıklarımın bir kısmı silindi bir kısmı düzenlendi ve herkese faydası olacak Türkçe biyoteknoloji kaynağı oluştu, hala oluşuyor. Sonuçta bilgi herkesin katkısıyla zaman içinde belirmiş oldu (“emergence”).

    Blograzzi’de ilerleyen dönemlerde algoritmayı açmaya gönüllü olmanız güzel bir şey. Hatta Blograzzi Blog başlatmanız açıklık yönünde iyi bir girişim bence. Ancak önemli olan baştan beri açık olarak kullanıcıların algoritmaya katkısıyla ilerlemeniz. Sistem kurcusu olarak sadece kendiniz bir süre karar verirseniz otoriter davranmış olup herkesi ilgilendiren bir sıralamada insanlara haksızlık etmiş olursunuz.

  20. Ahmet Alp Balkan

    Şahsıma atfettiğiniz “yeni nesil sistem tasarımcıları” övgüsünden ötürü teşekkür ederim. Gerçekten Blograzzi gibi servisler (en azından Türklere) algoritmalarını açıklarlarsa gerçekten bir çok geliştirici bu mantıklardan faydalanabilir, geliştirilmesi doğrultusunda önerilerde de bulunabilir.

    Pillinetwork sitelerinde de günlük kazancın %20 sini kazanan arkadaşlar olabiliyor. Bu olay, bir iki gün de bu şekilde seyredebiliyor. Elbet adil bir algoritmadır ama yine de altyapıyı açıklarlarsa biz de bunun nasıl yapıldığını merak etmekten kurtuluruz.

    Bu güne kadar bir çok web uygulaması gördüm bunlar gibi. İletişime geçebildiklerime hep altında yatan algoritmanın yüzeysel mantığını sordum, çoğu kişiden olumlu cevaplar aldım. Aldığım cevaplar ise kendimi ve düşünce sistemimi geliştirmekte bana yardımcı oldu. Bu elbette sadece gençler değil, tüm programcıların hayal gücünü genişletecektir. Çünkü aynı şeyleri yazıp durmak, uygulama geliştirmek anlamına gelmez.

    Pilli altındaki mantığı açıklamasından ötürü @aftermath’a teşekkür ederim. Darısı başka servislerin başına :)

  21. arikan

    Ahmet teşekkürler yorumun için. Infomatrix Uluslararası Programlama Yarışmasında MySchoolog ile aldığınız altın madalya için tebrik ederim. Bence çok başarılı ve herkese örnek olacak bir girişim. MySchoolog Blog‘undan gördüğüm kadarıyla da sistem daha da fazla ilgi görmeye başlamış.

    Bir sorum olacak, şu anda bu sistemi kullanan ne kadar okul var?

  22. Ahmet Alp Balkan

    Şu an sistem okullar için tasarlanmış halde değil. Öğrenci tabanlı, yani bireysel bir işleyiş söz konusu. Sistemin kullanılışında büyük bir esneklik var. Eğer okullar için yapacak olsaydık daha dar ve kesin çerçeveler olurdu. Bu haliyle herhangi bir BilgeAdam kursunda okuyan da, gitar kursu alan da, lise öğrencisi de, üniversite öğrencisi de kullanabilir. Şu an 3000 kadar üyesi var. Ticari bir amaç gütmediği, sadece bir Web 2.0 projesi olduğu için daha ileriye pek gidemedik.

    Zaten bazı okulların böyle sistemleri var. Elbet böyle Web 2.0 mantığı ve tarzıyla hazırlanmamış olabilir. Ama bizim amacımız biraz Türklerin de Web dünyasında kendini gösterebildiğini bir kez daha ispatlamak ve yaşımıza göre neler başarabildiğimizi göstermek, bu esnada web teknolojileri ve stratejileri hakkında bir çok şeyi öğrenip, takım çalışmasında bulunabilmek.

    mySchoolog, birkaç hafta içerisinde yeni bir versiyon (birkaç ufak değişiklik + 5 dil desteği) ile güncellenecek. Farklı dillerde 150 blog, site ve 3 yerel gazete ile 3 ulusal bilişim dergisinde tanıtıldı. Yeni eğitim-öğretim yılının başlamasına yakın da yeniden birkaç yerde tanıtılması söz konusu olur diye düşünüyoruz. Halen mySchoolog’u daha kullanılabilir hâle getirmek için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Örneğin API, RSS Beslemeleri gibi servisleri de yeni sürümde getirmeyi planlıyoruz. Ayrıca programlamamızı daha rahat düzenlenebilir ve kullanılabilir bir hale getirerek yeni bir arayüzü daha kolay entegre edilebilir hale getirmeye çalışıyoruz.

Yorum Yaz