November, 2008 Arşivi

17.11.2008

Minority Report Filminin Arayüzleri Pazara Çıktı

Steven Spielberg’in Minority Report filmini hatırlıyor musunuz? Tom Cruise havada elleriyle sağa sola dijital dosyaları itiyor atıyor resimleri topluyor üstüste koyuyor yanyana bakıyordu bir orkestra şefi gibi. Bu çoşkun arayüz için zamanında filme danışmanlık yapan MIT Media Lab –Tangible Media– araştırmacılarından John Underkoffler şimdi kurduğu Oblong şirketi ile bu sistemi g-speak adıyla ticari bir ürün haline getirdi.

G-speak nasıl çalışıyor?

G-speak nasıl kullanılıyor aşağıdaki demo videosunda görebilirsiniz. Işıklı eldiven, ivme ölçer, ve kamera takip sistemiyle yapılan bu etkileşim biçimi aslında bir süredir kullanılan bir teknik. Ellerin 3 boyutta takibini yapabilen bu arayüz, önceleri çok hızlı çalışmadığı için ekrandaki grafikler insanların el hareketlerine / reflekslerine yetişemiyordu ve tatminkar bir şekilde kullanmak mümkün olmuyordu. Ama şimdiki bilgisayarların işlemci gücü ile ışıklı eldiven takibi ve 3 boyutlu ortamda grafik hesaplar birarada oldukça hızlı yapılabiliyor.

G-speak ne işe yarar?

G-speak karmaşık sistemlerle ve geniş veri tabanları ile uğraşanlar için kullanışlı olabilir. Mesela şehir trafik planlamada, finansal analizlerde, telekom operasyonlarında, otomativ sektöründe, medikal görselleştirmelerde, kargo lojistik planlamada, hatta filmde gösterildiği gibi polislerin olay incelemesinde kullanılabilir. Bilgi görselleştirmesinden farkı verileri –ellerinizle– deşerek kurcalayarak karşılaştırarak incelemeye imkan vermesi, ki bu teknik bir veri kümesinden anlam çıkarmanın en iyi yollarından biridir. Diğer bir faydası da birden fazla kişinin beraber çalışmasına imkan vermesi.

Türkiye’de bu arayüzü hemen şimdi kullanabilecek tek yer aklıma geliyor: Ergenekon davasına bakan mahkeme.

16.11.2008

Günün Avizesi: Swarm

Swarm (2006), Zaha Hadid.

16,000 kristal’den yapılmış avize. Osmanlı saraylarını aratmıyor.

Swarm Türkçe’ye “sürü” olarak çevrilebilir. Genelde beraber yaşayan yaratıkların (böcekler, kuşlar, balıklar) karmaşık görünen ama basit kurallara dayanan davranışlarını tarif etmek için kullanılır. Zaha Hadid burada arı kovanlarından ilham almış. Peki bu yerleştirme nasıl yapılmış?

15.11.2008

Tasarım Sinema Konferansı

 

2003′te Design in Wonderland, 2005′te Form Follows Film temalarıyla düzenlenmiş olan konferans serisinin üçüncüsü Design Cinema 200819-22 Kasım tarihleri arasında ‘design-en-scèneʼ ana başlığı altında, ‘gerçek, hiper-gerçek ve sanal‘ temalarıyla İTÜ Mimarlık Fakültesi Taşkışla’da gerçekleştiriliyor.

Konferansın keynote konuşmacıları: aktivist Steve Best, İzmir Ekonomi Üniversitesi Medya ve İletişim Bölüm Başkanı Robert J. Cardullo, ISN Virtual Worlds‘ün kurucusu ve CEO’su Mattia Crespi, modern mimarlık tarihi profesörü Dietrich Neumann, dijital medya yazarı Peter Plantec, sanatçı Noam Toran, Yoğurt Teknolojileri‘nden Cemil Türün, İngiliz sanatçılar Ruth Jarman ve Joe Gerhardt’ın oluşturduğu SEMICONDUCTOR.

Üç farklı kategoride (araştırma / endüstri / felsefi ve spekülatif) bildirilerin sunulacağı konferansta “iş sergisi”, film gösterimleri ve atölye çalışmaları yer alıyor. newmediakitchen‘dan tanıdığımız Teoman Madra “New Media Communications, Enhancements and Art Today” adlı atölye çalışmasını yürütüyor. 

Konferansa paralel olarak düzenlenen “The Imaginary 20th Century – an interactive novel and exhibition” sergisi de 15-29 kasım tarihleri arasında Tütün Deposu’nda ziyaret edilebilir. 

Konferans ve etkinlikler programı burada.

Not: Öğrencilerden konferansa ve atölye çalışmalarına katılım ücreti alınmayacak.
(masraflı atölye çalışmaları hariç).


Ali Vatansever‘in hazırladığı Design Cinema 2008 Tanıtım Filmi.

15.11.2008

Lego Lisansını Kaybediyor

Sadece çocukların değil yetişkinlerin de çok sevdiği ve birkaç jenerasyonu etkileyen Lego, tuğlalarının lisansını kaybetti. Avrupa Birliği mahkemesi Mega Blocks oyuncaklarını üreten Kanadalı Mega Brands firmasının gerekçesini haklı bularak tuğlaların patent hakkını Lego’dan aldı. Kanadalı firma Lego tuğlalarının fonksiyonel ve teknik olarak çok iyi çalıştığını ve fonksiyonların patentlenemeyeceği aksine tüm insanların hizmetine açık olması gerektiği iddiası ile dava açmıştı. Lego’nun bugüne kadar evindeki mutfak fırınında oyun hamuru ile Lego tuğlası pişirip oynayan bir insana dava açtığını duymadık ama lisans dünyada birbirine dişler ile geçen modüler bir oyun sistemi üretmeyi engelliyordu.

 

Lego tuğlaları ile yapılmış Stephen Hawking sandalyesinde.

13.11.2008

Yeni Formlar: Reaktif Müzik

Tamamıyla emprovizasyona açık, bulunduğunuz ortama ve o anki ruh halinize göre şekillenen bir müzik türü hayal edin. Her dinlediğinizde farklı deneyimlediğiniz, bu deneyimlerinizi kayıt edebildiğiniz ve paylaşabildiğiniz playlistleri düşünün. Belirli bir süre içerisinde bitmeyen, sonsuza kadar çalan şarkılar, parçalar, mırıltılar ve gürültüler gibi. Siz ona eşlik ettikçe gelişen tamamıyla dinamik kompozisyonlar, bugüne kadar deneyimlemeye alışkın olduğunuz müziklerden oldukça farklı olaylar… Şu an iPhone’lar için piyasaya sürülen ve iTunes’dan bedava indirebildiğiniz RJDJ adlı uygulama yeni bir kategori tanımlıyor: Reaktif Müzik.

RJDJ dünyasında şarkılar ‘scene’ adını alıyorlar. Sceneler sanatçılar tarafından yazılmış programlar. Scene’leri indirip RJDJ playerınıza yüklediğiniz etkişimli müzik parçaları olarak düşünebilirsiniz. Çalarken, ona eşlik ederken deneyimlediğiniz şeyi, onu tasarlayan sanatçı ile ortak çalışmanız gibi görebilirsiniz.

Pure Data ile Hello World örneği

RJDJ için kendi scenelerinizi oluşturabiliyorsunuz (ve iTunes’da satabiliyorsunuz.) RJDJ aslında Pure Data patchlerinin iPhone’da kullanılmasını sağlıyor. Pure Data, 1990 yılında Miller Puckette (Max/MSP) tarafından yazılmaya başlanmış açık kaynaklı ses, video ve grafik işleme programı. Pure Data diğer görsel programlama dillleri gibi objeleri birbirine ipler ile bağlayarak programlama yapmanıza imkan veriyor. Basitçe frekans düzleminde aklınıza ne geliyorsa Pure Data ile yapabilirsiniz.

Amen Shake” adlı RJDJ scene’ini iple çekiyorum.

RJDJ platformu, etkileşimli jeneratif üretim temelleri üzerine kurulu ve bunu müzik bağlamında gerçekleştiriyor. Eski müzik medyası ile yeni dinamik medyayı harmanladığı için hem tanıdık ama garip bir şekilde bir o kadar da değişik bir deneyim sunabiliyor. RJDJ dünyasında yine sanatçılar, albümler ve parçalar mevcut. Kulaklık ile dinliyorsunuz. RJDJ’in sunduğu şey geçmişte deneysel olarak defalarca denenmiş veya sanatsal bağlamda sergilenmiş birşey olabilir ama insanların yanında taşıyabildikleri bir aygıta uygulanması, scenelerinin iTunes’dan satılmaları ile yakın gelecekte oldukça popüler olacağına inandığım ’reaktif müzik’ etiketli bir kategoriden bahsediyor oluyoruz.

 

Düğümküme Arşivinden:
Sanat ve Tasarım Odaklı Programlama

İlgili Bazi Diğer Projeler:
Ambient Addition
RJDJ Hack

12.11.2008

Irak Savaşı Bitti!

http://www.nytimes-se.com/ Tüm gazeteyi PDF olarak indir.

Çakma New York Times gazetesi bu sabah New York sokaklarında dağıtılmaya başlandı. 4 Temmuz 2009 tarihli gazetenin başlığı yukarıda görüldüğü gibi. Sabah gidip bir kaç kopya da ben aldım. Özenle hazırlanmış gazetede Amerika’nın Irak’dan çekiliyor olduğu, serbest pazara din diyen –2008 Nobel Ekonomi Ödülü’nün sahibi Paul Krugman ağzından– bir baş makale, Kitle İmha Silahları için özür dileyen eski savunma bakanı, Bush hakkında dava açıldığı, Iraklı göçmenlerin tüm dünyada kutlama yaptığı, en zengin ile en fakir arasında 1e 15 gelir düzenlemesi yapılacağı gibi haberler anasayfada yer alıyor. Hemen New York Times logosunun sol yanında şöyle diyor:

“Basmayı umduğumuz bütün haberler”

Bakıyoruz başka neler var.

Gazetedeki reklamların her biri ayrı ayrı konularda mesaj yağdırıyor. Hemen üçüncü sayfadaki Exxon petrol şirketi reklamı barışçıl mesajlar verirken, ortada HSBC Obama’yı kullanarak “Sadece bizim seçimimiz değil, diğer başkanlar gibi, yapsın diye seçtiğimiz şeyleri nasıl yapacak. Henüz bitmedi.” diyor, sonra bir haber “Popüler bilgisayar oyunu Amerika’nın Ordusu kaldırıldı” diye müjde veriyor (bu oyun şu anda Amerikan ordusuna asker toplamak için kullanılıyor). En arkada KBR inşaat şirketinin dramatik bir ilanı verilmiş. “Irak’da Amerikan askeri için her türlü inşaatı yaptık, Irak’tan Amerikan halkına petrolu en hızlı yoldan akıtacak her türlü sistemi boru hattını kurduk. Peki şimdi niye Amerika Irak’dan çekilmesini kutluyoruz? Çünkü biz bir servis şirketiyiz. Ne gerekiyorsa onu yaparız. Bugün devletin politikası değişiyorsa bizim de değişir. Şimdi okullar, hastaneler, elektrik santralleri yapıcaz. Bu yeni bir dünya, alışacak çok şey var ama sonuçta biz bir servis şirketiyiz. Yeni KBR’ı keşfedin.” Böyle yazmış Irak’tan dönen tır konvoyu resminin üstüne. Bir de son söz:

“Eğer kanunlaştırırsanız, biz gerçekleştiririz.”

Kim yaptı bunu?

The Yes Men (theyesmen.org). Daha önce Düğümküme AKSANAT Sunumu‘nda da “ağda eylem” kategorisinde bahsettiğimiz aktivist sanatçı grup. Kimlik değiştirerek kendilerini büyük şirket patronları olarak tanıtmak suretiyle çıktıkları haber programlarında ve hazırladıkları sahte web siteleri ile vur-kaç taktikleri uyguluyorlar ve bu yolla aslında “kimlik düzeltmesi” yaptıklarını söylüyorlar.

12.11.2008

Antik Roma 3 Boyutlu Google Earth Ortamında Canlandı

MS 320 yılınının Roma kenti 3 boyutlu ortama taşındı. Zamanında yaklaşık 1 milyon nüfüsa sahip dünyanın en büyük kenti Roma bugün Google Earth ortamında, yani sanal olarak dünyanın her yerinden gezilebiliyor. 6,700 kadar bina modeli arasında uçabiliyor 11 tane en bilinen binanın (“Colosseum”, “Jul Sezar’ın Forumu”, vb.) da içinde dolaşabiliyorsunuz. Bazı binalar çok detaylı modellemelerden, bazıları ise fotogerçeklik bile kullanılmamış kaba modellerden oluşuyor. Google’ın yaptığı video (YouTube izleyebilenlere) uçan kamerayla Antik Roma eserleri arasında nasıl dolaşılabileceğinizi gösteriyor.

Google ayrıca öğretmenler ve öğrenciler için bu Antik Roma modeli üzerine geliştirilecek ders programları için bir yarışma açtı. Kazanan 6 kişiye yukarıdan aşağı laptop, projektör, kamera, 3B mouse, $500 hediye çeki, ve Google Eğitimci plaketi vermeyi vaad ediyor… Ne güzel, haydi bütün öğretmenler Google için çalışın! Hazırlayacağınız ders programı karşılığında hem oyuncaklar kazanacaksınız hem de sertifikalı Google Öğretmeni olacaksınız. Şu tarihi sözü tekrar edelim. Google Öğretmenleri, yeni nesil sizin eseriniz olacaktır.

Google markası Antik Roma’ya nasıl yapıştı?

Google 3 boyutlu model verilerini “Plastico di Roma Antica” Antik Roma fiziksel modelinden tarama yaparak almış. Arkeologların 1933-1974 arasında yaptığı bu fiziksel model (aşağıda fotoğrafları) Roma Medeniyetleri Müzesi’nde barındırılıyor.

Aşağıdaki ve yukarıdaki görselleri üzerlerine tıklayarak büyük görebilirsiniz.

12.11.2008

5 Euro (Açık Kaynak)

Hollanda Ekonomi Bakanlığın düzenlediği Hollanda mimarisi temalı metal 5 Euro tasarımı yarışması sonuçlandı. Kazanan sanatçı Stani Michiels tasarımları tamamen açık kaynak araçlar ve internet kullanarak gerçekleştirdi. Dünyaca ünlü, geleneksel ve modern Hollanda mimarisinin konu alındığı yarışmaya Hollandalı mimari tasarım ofisleri davet edilmişti.

Kazanan tasarımın ön yüzünde Hollandalı mimarların isimleri ile oluşturulmuş Kraliçe Beatrix’in portresi, arka tarafında ise Hollandalı mimarların yayınladığı önemli mimari kitaplarının sırtlarını görüyoruz. Kitapların ortasında kalan alanda ise Hollanda haritası bulunuyor. Haritada Hollanda vilayetlerinin bulundukları noktalara o bölgelere özel farklı kuş türlerinin silüetleri yerleştirilmiş.

Paranın tasarımında açık kaynak araçlar kullanılmış. Programlama dili olarak Python seçilmiş. Ayrıca sanatçının kendi IDE‘si SPE Editor, PIL, pyCairo, GIMP, Inkscape ve Phatch’den yardım alınmış. Platform ise GNU/Linux üzerinde Ubuntu/Debian ve bir ASUS Netbook.

Kraliçenin portresini oluşturan metinde adı geçen mimarlar, internet arama sonuçlarından yola çıkılarak sıraya dizilmişler. Dünyaca ünlü mimar Rem Koolhaas‘ın ismi en başta ve en büyük kullanılmış. Onu sırası ile Pierre Cuypers, Aldo van Eyck ve diğer 106 isim takip ediyor. İsimler merkeze doğru küçülüyorlar. Sanatçı “kaynak kodlarını da paylaşmak isterdim ama sanırım buna yetkim yok” diyor.

Bilgisayar programlama metodu ile hazırlanan tasarım birkaç farklı perspektifden calışıp farklı ilüzyonlar yaratması açısından işlemsel tasarımın parametrik ve fonksiyonel olma özelliklerine dikkat çekiyor.

Paralar Hollanda’da Ekim sonunda piyasaya sürüldü. Ayrıca koleksiyoncular için hazırlanmış gümüş ve altından yapılan versiyonları da satışa sunuldu.

Kaynak: http://pythonide.blogspot.com/

11.11.2008

Garanti Önce Apple'ı Örnek Alsın

Garanti kullanıcılarına cep telefonları ile bankacılık işlemlerini yapabilecekleri wap.garanti.com.tr adresinden hizmet veriyor. Az önce artık iPhone desteği de olan bu servisi test etmek için bağlandım ve grafik arayüzünde ekranın kenarlarına yapışık düğmeleri görünce irkildim. Apple bu gibi durumların önüne geçmek amacı ile 1987 yılında “Apple Human Interface Guidelines (Apple Arayüz Kılavuzu)” isimli bir belge yayınlamıştı.

20 Piksel Boşluk Bırakın

Yandaki resimden “Ana Sayfa”, “Kredi”, “Yatırım”, “CepBank”, “Kartlar” ve “ATMŞube” düğmelerine bakın: sayfanın (ekranın) kenarlarına dokunacak şekilde ve aralarında hiç boşluk kalmadan yerleştirildiklerini görüyoruz. 6 adet düğme adeta birbirine yapışıp kalmışlar. Bu sadece Apple dünyasında değil grafik tasarım dünyasında da hata anlamına geliyor. Apple kılavuzu kendi aygıtları için arayüz tasarımı yapanlara kullanım kolaylığı ve göz zevki için görsel elemanların arasında en az 20 piksellik boşluk bırakın diyerek tavsiyede bulunuyor.

Apple Kendini Sorumlu Hissediyor

Apple’ın kendi platformlarında uygulama geliştirmek isteyenler için sunduğu XCode isimli ortamında çeşitli araçlar ile tasarımcıların işi kolaylaştırılıyor. Apple uygulamalarının arayüzlerini tasarlarken kullanılan Interface Builder adlı program pencere içesinde herhangi bir arayüz elemanını hareket ettirirken otomatik olarak Apple arayüz kılavuzundaki standartları temel alarak kılavuz çizgiler çiziyor, diğer görsel öğeler ile birlikte hizalama yapmanızı ve nerede durmanız gerektiğini gösteriyor. Bu sayede hazırlamış olduğunuz arayüz isteseniz bile çok kötü görünemiyor.

Ortak Problem

Bir Apple ürünü olan iPhone ile görsel olarak hatalı Garanti wap sayfasını görüntüleyince düşünmeye başladım: Apple, iPhone ürünü ile ilk defa arayüzlerin tasarımı işini Apple geleneğinden gelmeyen tasarımcıların eline bırakmış oluyor. Bu Apple’ın web tarayıcısı Safari ile kötü tasarlanmış bir siteyi görüntülemekten biraz farklı bir durum. iPhone ekranlarının boyutları kısıtlı olduğundan ister istemez arayüzdeki tasarım hatalarının aletin kullanıbilirliğini azalttığını ve Apple’in kalitesini aşağı çekeceğini düşündüm. Ve bu aslında sadece Apple’ın değil aynı zamanda Garanti Bankası ve kullanıcılarının da yani herkesin ortak problemi oluyor.

Muhtemel Çözüm Önerisi

Garanti Bankası websitesindeki Vizyonumuz Misyonumuz sayfasında “Vazgeçilmez Değerlerimiz” başlığı altında son madde olarak şöyle diyor: “Garanti’nin ortaya koyduğu mükemmel örneğin ülke ekonomisi genelinde örnek alınacağına ve büyük katkısı olacağına inanırız.” Ben de Apple Inc’in 1987′de ve 2008′de hazırlamış olduğu arayüz kılavuzlarındaki kuralların Garanti bankasının ilgili birimleri tarafından okunarak şu an sunmuş oldukları ve ileride sunacak oldukları, görsellik içeren tüm etkileşimli ürünlerde örnek alındığı takdirde hayatı kullanıcıları için kolay hale getireceğine ve bunun da ayrıca örnek alınacağına inanıyorum.
 
Tüm uygulama geliştirenlerin ve arayüz tasarımı ile uğraşan tasarımcıların okuyabileceği Apple Arayüz Tasarım Kılavuzları
Apple Arayüz Kılavuzu (1987)
iPhone Arayüz Kılavuzu (2008)

10.11.2008

Günün Diyagramı: Altı Üstü Hiyerarşi

Kaynak: Twitter’dan @mahiryavuz